Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng cho biết, Luật Cư trú năm 2020 đã được Quốc hội khóa XIV, kỳ họp thứ 10 thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2021. Vừa qua, Ủy ban Pháp luật đã yêu cầu Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ TN-MT, một số UBND tỉnh thành báo cáo. Đồng thời, Ủy ban Pháp luật đã tổ chức đoàn công tác để khảo sát, làm việc trực tiếp tại 3 bộ (Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ TN-MT) và 4 tỉnh thành (Hà Nội, TPHCM, Đồng Nai, Thái Nguyên).

Theo đồng chí Hoàng Thanh Tùng, đến ngày 1/1/2023, theo quy định của Luật Cư trú thì sổ hộ khẩu, sổ tạm trú đã được cấp sẽ không còn giá trị. Việc Ủy ban Pháp luật tổ chức phiên giải trình này là rất có ý nghĩa để đánh giá khả năng thực thi của quy định nêu trên và đề ra các giải pháp xử lý vướng mắc nếu có trên thực tiễn.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng phát biểu tại phiên giải trình

Tại phiên giải trình, các đại biểu đã nghe đại diện lãnh đạo các Bộ Công an, Tư pháp, TN-MT báo cáo. Theo đó, để triển khai có hiệu quả các quy định của Luật Cư trú năm 2020, nhất là nội dung liên quan đến việc thực hiện yêu cầu của Luật Cư trú về hạn chế xuất trình giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú và sử dụng thông tin về nơi cư trú là điều kiện để thực hiện thủ tục hành chính, Bộ Công an đã thu thập, cập nhật hơn 100 triệu dữ liệu dân cư (dữ liệu đã được “làm sạch” hơn 96%); thực hiện cấp hơn 70,2 triệu thẻ căn cước công dân (CCCD) có gắn chíp. Chính thức đưa vào vận hành khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư từ ngày 1/7/2021 và đã sẵn sàng kết nối, chia sẻ thông tin với các Cơ sở dữ liệu của các bộ ngành để phục vụ giải quyết các thủ tục hành chính liên quan đến thông tin công dân. Bộ cũng đã ban hành Thông tư số 55/2021/TT-BCA ngày 15/5/2021 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú; trong đó, quy định, hướng dẫn cụ thể các trường hợp phải thu hồi sổ hộ khẩu, sổ tạm trú đã cấp bảo đảm phù hợp, thống nhất với quy định tại Điều 37 Luật Cư trú.

Về lĩnh vực hộ tịch, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Khánh Ngọc cho biết, pháp luật về hộ tịch đã đi trước và sẵn sàng cho việc kết nối, chia sẻ các dữ liệu, thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu của Nhà nước để tạo thuận lợi cho người dân khi đi làm các thủ tục hành chính trong lĩnh vực hộ tịch, kể cả việc không yêu cầu xuất trình các giấy tờ chứng minh nơi cư trú. Đến nay, 63/63 tỉnh thành đã triển khai thực hiện đăng ký khai sinh trực tuyến, 50/63 tỉnh, thành đã triển khai thực hiện đăng ký kết hôn trực tuyến, 55/63 tỉnh thành đã triển khai thực hiện đăng ký khai tử trực tuyến.

Đối với các thủ tục hành chính về đất đai thuộc thẩm quyền ban hành của Bộ trưởng Bộ TN-MT quy định việc nộp sổ hộ khẩu, sổ tạm trú hoặc có yêu cầu về giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú đã được rà soát, Thứ trưởng Bộ TN-MT Lê Minh Ngân nêu rõ bộ đã có phương án xử lý. Trong đó, một số nội dung liên quan đã được xử lý tại Thông tư số 09/2021/TT-BTNMT ngày 30/6/2021 của Bộ trưởng Bộ TN-MT sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Đất đai.

Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Minh Ngân báo cáo tại phiên giải trình

Tại phiên giải trình, các ý kiến đại biểu cũng bày tỏ băn khoăn về chất lượng dữ liệu, công tác số hóa dữ liệu; tiến độ chia sẻ, kết nối, ứng dụng thông tin giữa Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cưu với các cơ sở dữ liệu điện tử chuyên ngành còn chậm; việc kết nối, chia sẻ thông tin còn hạn chế. Việc cấp CCCD chưa được hoàn thành, tỷ lệ người dân sử dụng ứng dụng VNeID, đăng ký và kích hoạt định danh điện tử còn rất thấp… Đây là những thách thức không nhỏ trong việc thực hiện yêu cầu của Luật Cư trú nhất là khi thời điểm Sổ hộ khẩu giấy hết hiệu lực đang rất gần. Do đó, các cơ quan trong phạm vi thẩm quyền, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình phải khẩn trương, tích cực cùng phối hợp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc.

Giải trình lại, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Duy Ngọc thừa nhận việc còn có một số bộ ngành, địa phương chưa kết nối cơ sở dữ liệu là một thách thức khi thời hạn bỏ sổ hộ khẩu bằng giấy đang tới rất gần. Chính phủ đã ký ban hành Nghị định 104 - NĐ/CP về sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến nộp, xuất trình sổ hộ khẩu, sổ tạm trú trong thực hiện thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công. Theo đó, từ ngày 1/1/2023 người dân không cần xác nhận bằng giấy, thay vào đó xác nhận trên môi trường điện tử, không cần sử dụng giấy tờ như trước đây. Bộ Công an cũng triển khai 7 phương thức để trong thời gian qua độ người dân có thể có nhiều công cụ khác nhau thực hiện các thủ tục hành chính, thay vì thực hiện trên môi trường điện tử.

Phát biểu kết luận phiên giải trình, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng cho rằng, ngày 1/1/2023 là thời điểm sẽ thực hiện trọn vẹn Luật Cư trú năm 2020, đã hết giai đoạn chuyển tiếp, chuẩn bị các điều kiện cho tổ chức thực hiện, do đó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật đề nghị Chính phủ cần quan tâm chỉ đạo các bộ ngành, chính quyền địa phương rà soát, sửa đổi kịp thời các văn bản quy phạm pháp luật. Tiếp tục thực hiện hoàn thiện Cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia bám sát tiêu chí đã đề ra. Tăng cường đầu tư xây dựng các cơ sở dữ liệu, sớm liên kết với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến cho người dân sử dụng thông tin công dân thay thế khi thực hiện các giao dịch dân sự, thủ tục hành chính…