Tham dự hội thảo có các đồng chí: Trung tướng Vũ Cương Quyết, Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử Quốc phòng Việt Nam; Trần Văn Khuyên, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM cùng các đồng chí nguyên lãnh đạo TPHCM, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, chức sắc, chức việc….

Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Trần Văn Khuyên, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành uỷ TPHCM cho biết, Hội thảo hôm nay là hoạt động quan trọng tưởng niệm 85 năm sự kiện các đồng chí lãnh đạo tiền bối của Đảng và chiến sĩ cách mạng đã anh dũng hy sinh tại trường bắn Nhà thương Giếng Nước và Ngã Ba Giồng (28/8/1941 – 28/8/2026); hướng đến kỷ niệm 100 năm Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

Đồng chí Trần Văn Khuyên, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành uỷ TPHCM phát biểu tại hội thảo

Bài học về bản lĩnh, lực lượng và thời cơ

Phát biểu tham luận, đồng chí Phạm Chánh Trực - nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TPHCM nhấn mạnh về giá trị lịch sử của cuộc Khởi Nghĩa Nam Kỳ trong giáo dục lý tưởng cách mạng và bản lĩnh chính trị cho thế hệ hôm nay.

Theo đồng chí, đó là bài học sâu sắc về công tác lãnh đạo, thông tin liên lạc, sự thống nhất trong chỉ huy và đặc biệt là việc đánh giá đúng tình hình, nắm bắt thời cơ cách mạng. Những bài học ấy trở thành kinh nghiệm quý báu cho phong trào cách mạng những năm tiếp theo, tạo tiền đề cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công.

Hơn 80 năm qua, sự hy sinh của những người cộng sản, những chiến sĩ cách mạng tiền bối như Nguyễn Văn Cừ, Phan Đăng Lưu, Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Hữu Tiến… vẫn mãi là nguồn sức mạnh tinh thần, thôi thúc thế hệ hôm nay xác định rõ trách nhiệm cá nhân, tôi luyện bản lĩnh kiên cường và lòng yêu nước để cống hiến cho sự nghiệp xây dựng quê hương, đất nước.

Các đại biểu tham dự tham dự hội thảo

Với PGS-TS Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG TPHCM, khởi nghĩa Nam Kỳ là một dấu mốc lớn của phong trào cách mạng Nam Bộ trong những năm đầu Chiến tranh thế giới thứ hai.

Nhìn từ địa bàn Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định, những diễn biến trước và trong cuộc khởi nghĩa cho thấy tương quan lực lượng và thời cơ là những vấn đề hết sức quan trọng.

Tuy vậy, việc quyết định khởi nghĩa và sự hưởng ứng mạnh mẽ của nhân dân ở nhiều địa phương cho thấy tinh thần chủ động trước những biến động của tình hình, cũng như quyết tâm đưa phong trào cách mạng phát triển sang một bước mới.

Khởi nghĩa Nam Kỳ để lại nhiều bài học về thời cơ, lực lượng, tổ chức và địa bàn cho những năm đấu tranh tiếp theo. Tầm vóc của cuộc khởi nghĩa thể hiện ở tinh thần tiến công, sức huy động quần chúng và sự hy sinh to lớn của những người tham gia.

Chính thực tiễn đấu tranh quyết liệt ấy cũng để lại những kinh nghiệm về thời cơ, lực lượng, tổ chức và địa bàn cho phong trào cách mạng trong những năm tiếp theo.

Đồng chí Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TPHCM phát biểu tham luận

Giữ gìn và lan toả giá trị lịch sử

Phát biểu tại hội thảo, đồng chí Nguyễn Thị Kim Phúc, Phó Bí thư Thường trực Đảng uỷ xã Bà Điểm cho rằng, là địa phương đất giàu truyền thống cách mạng, những câu chuyện về các chiến sĩ cách mạng và những người dân Bà Điểm từng nuôi giấu, che chở, góp sức cho cách mạng trở thành nguồn tư liệu rất quý để giáo dục thế hệ hôm nay.

Bà Điểm từng được Trung ương Đảng chọn làm căn cứ hoạt động và lãnh đạo phong trào cách mạng giai đoạn 1936-1939. Tại đây diễn ra 5 hội nghị quan trọng của Trung ương Đảng. Nhiều cán bộ lãnh đạo, chiến sĩ cách mạng như Hà Huy Tập, Nguyễn Văn Cừ, Phan Đăng Lưu, Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Hữu Tiến… từng hoạt động, được nhân dân địa phương nuôi giấu, che chở. Những dấu tích ấy tạo nên một phần quan trọng trong truyền thống đấu tranh cách mạng của quê hương.

Những câu chuyện về “Đất Vườn Trầu” sẽ được hệ thống hóa thành các sản phẩm trực quan, video ngắn, podcast, bản đồ và mã QR để người dân, học sinh, du khách có thể tìm hiểu ngay tại các di tích. Các “địa chỉ đỏ” như Khu Di tích lịch sử quốc gia Ngã Ba Giồng, Đền thờ Phan Công Hớn, Nhà truyền thống Bà Điểm cũng tiếp tục được phát huy như những không gian học lịch sử trực tiếp.

Các đại biểu chụp ảnh kỷ niệm tại hội thảo

Tại hội thảo, ông Hà Huy Thanh, hậu duệ của Tổng Bí thư Hà Huy Tập chia sẻ những trăn trở trong việc bảo tồn, phát huy di sản cách mạng của thế hệ đi trước. Những địa danh, công trình, tư liệu lịch sử cần được gìn giữ, nhưng quan trọng hơn là làm sao để lý tưởng và tinh thần cách mạng của thế hệ đi trước tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay. Từ cách nhìn đó, ông Thanh cho rằng việc phát huy giá trị không gian lịch sử Ngã ba Giồng có thể bắt đầu từ việc xây dựng “bản đồ ký ức”, kết nối câu chuyện của các chiến sĩ cách mạng với những địa điểm, dấu tích gắn với cuộc đời và sự hy sinh của tiền nhân.

Các điểm di sản cũng cần được kết nối bằng công nghệ, hình thành một không gian thống nhất thay vì mỗi địa điểm được khai thác riêng lẻ. Nghệ thuật có thể kết hợp với dữ liệu số hóa, trí tuệ nhân tạo và thực tế mở rộng để tạo thêm những cách tiếp cận lịch sử phù hợp với công chúng hôm nay. Cần có cơ chế tiếp nhận, bảo quản và số hóa những tư liệu đang được lưu giữ trong nhân dân, qua đó bổ sung thêm những câu chuyện, nhân vật và dấu tích cho bức tranh lịch sử của vùng đất.

Kết luận hội thảo, Trung tướng Vũ Cương Quyết, Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam nhấn mạnh, những kết quả đạt được tại hội thảo hôm nay một lần nữa khẳng định Khởi nghĩa Nam Kỳ là một trong những mốc son đặc biệt quan trọng trong lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam. Nhiều kinh nghiệm và bài học lịch sử quý báu được đúc kết, đặc biệt là bài học về lòng yêu nước, lý tưởng sống, bản lĩnh, tinh thần đoàn kết và gắn bó với nhân dân - những giá trị vẫn còn ý nghĩa trong hành trình phát triển TP.HCM hôm nay.