Thứ Năm, ngày 9 tháng 4 năm 2020

Vĩnh biệt NSND Huỳnh Nga - người đạo diễn kiến tạo đời sống sân khấu từ “quán cóc”

Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM Phan Nguyễn Như Khuê đến viếng NSND Huỳnh Nga. (Ảnh: Thanh Hiệp)

(Thanhuytphcm.vn) - Sau thời gian dài điều trị nhiều bệnh của người cao tuổi, NSND Huỳnh Nga (tên thật là Huỳnh Văn Thạch, sinh năm 1932 tại Long An) đã qua đời tại nhà riêng vào 8 giờ 5 phút ngày 21/2, thọ 87 tuổi. Tang lễ của ông diễn ra tại Nhà Tang lễ TPHCM (25 Lê Quý Đôn, Quận 3) từ ngày 22 đến 24/2; sau đó đưa về an táng tại quê nhà Mộc Hóa, Long An.

Sự ra đi của NSND Huỳnh Nga - người đạo diễn kỳ cựu của sân khấu Việt Nam, đã dàn dựng gần 300 vở cải lương và kịch nói, nhiều tác phẩm được xếp vào hàng kinh điển, như: Đời cô Lựu, Tìm lại cuộc đời, Khách sạn hào hoa, Người giữ mộ, Tania… - đã để lại niềm tiếc thương vô hạn cho khán giả và những người yêu sân khấu.

Đến với nghệ thuật từ cách mạng

Xuất thân trong gia đình bần cố nông, đông con ở Gò Quao (tỉnh Long An), Huỳnh Văn Thạch có một tuổi thơ cơ cực, phải lang bạt khắp nơi kiếm sống từ sớm. Năm 12 tuổi, khi ở chăn bò cho một gia đình giàu có là cơ sở cách mạng, nhờ lanh lợi mà chân thật, cậu bé Thạch được ông chủ tin tưởng giới thiệu làm liên lạc cho cách mạng và tham gia cướp chính quyền tại huyện Thủ Thừa vào năm 1945. Năm 1947, Huỳnh Văn Thạch bị lộ, lánh vào Đồng Tháp Mười, công tác ở Ban Tuyên truyền Chính trị Quân khu 8. Sau đó, gia nhập Đoàn Kịch Khu 8 với vai diễn đầu tiên là Tốt trong vở Đồng xanh máu đỏ của nhà thơ Bảo Định Giang. Vai diễn đã giúp Thạch bộc lộ tố chất người nghệ sĩ. Thạch chọn nghệ danh Huỳnh Nga vì có cả tên cha và mẹ.

Vùng giải phóng bị địch lấn dần, Huỳnh Nga xung phong đi bộ đội và tập kết ra Bắc năm 1954 theo Tiểu đoàn 311. Năm 1956, giải ngũ về Đoàn Cải lương Nam bộ và đến năm 1957 là nòng cốt thành lập Đoàn kịch nói Nam bộ trên đất Bắc cùng 8 đồng chí khác. Năm 1959, Huỳnh Nga vinh dự trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Qua 20 năm đầu tiên của sự nghiệp nghệ thuật, Huỳnh Nga vừa diễn kịch vừa chiến đấu, vẫn được mọi người gọi là “anh Tư văn nghệ”. Năm 1968, Huỳnh Nga dừng nghiệp diễn, sang Rumani học đạo diễn, mở ra chặng đường mới để trở thành một trong những đạo diễn có nhiều dấu ấn sâu đậm trên sân khấu nước nhà, nhất là khi trở về quê hương Nam bộ sau ngày nước nhà thống nhất.

Năm 2017, TP đã trao tặng căn nhà ở Chung cư Khánh Hội 1 cho NSND Huỳnh Nga như sự tri ân tài năng lớn đã cống hiến nhiều cho sân khấu TP và cả nước. (Ảnh: Ngọc Tuyết) Năm 2017, TP đã trao tặng căn nhà ở Chung cư Khánh Hội 1 cho NSND Huỳnh Nga như sự tri ân tài năng lớn đã cống hiến nhiều cho sân khấu TP và cả nước. (Ảnh: Ngọc Tuyết)

Ông đạo diễn bình dân!

Trong giới, NSND Huỳnh Nga nổi tiếng là người hiền lành, giản dị và rất hóm hỉnh. Khó ai nghĩ một đạo diễn nổi tiếng như ông lại có vẻ ngoài rất “ông già Nam bộ”. Một thời, ông gần như quen mặt với cánh xe ôm và các quán cà phê cóc quanh chung cư nhà mình ở đường Trần Đình Xu và rạp Hưng Đạo (Quận 1). Ông vẫn có thói quen ngồi quán cóc đọc báo, nhâm nhi ly cà phê mỗi sáng, vừa “tán dóc” vừa quan sát mọi người xung quanh. Từ đó, trở thành chất liệu sống động để ông đắp nặn cho nhân vật trên sân khấu. Thời còn khỏe, chưa bị bệnh tật hành hạ, ông vẫn thường la cà ở rạp Hưng Đạo, dù chẳng có việc gì, chỉ là đi ra đi vào tiện thể “chỉ điểm” cho vài nghệ sĩ trẻ đang tập tuồng, hay như thói quen là uống cà phê và “canh me chọc ghẹo mọi người”.

Có một điều thú vị là nhiều nghệ sĩ thế hệ sau, dù chưa từng được làm việc chính thức cùng NSND Huỳnh Nga nhưng cũng đôi lần làm “bạn cà phê” hay hầu chuyện cùng ông. NSƯT Bảo Anh cho biết được nghe NSND Huỳnh Nga kể chuyện nghề, chia sẻ những tâm huyết về sân khấu nước nhà là vốn liếng quý giá mà anh luôn ghi nhớ. Không ít lần bị “ông ngoại” Huỳnh Nga chọc, ngoài việc ngưỡng mộ tài năng và trách nhiệm của một tên tuổi lớn, nghệ sĩ Điền Trung vẫn ngưỡng mộ sự duyên dáng, hóm hỉnh, lúc nào cũng đem lại tiếng cười cho mọi người của NSND Huỳnh Nga. Các thế hệ nghệ sĩ trẻ dù từng làm việc cùng, hay chỉ mới nghe tên, cũng tự nhiên gọi NSND Huỳnh Nga là “bố”, là “ông ngoại” nghe rất thân thương cũng là vì thế!

Nhiều người lại càng khâm phục đức tính khiêm tốn của NSND Huỳnh Nga. Lúc sinh thời, NSND Huỳnh Nga nhiều lần chia sẻ rằng mình rất may mắn khi được làm việc cùng những nghệ sĩ thế hệ vàng, những người đã sống cả đời với nghệ thuật cải lương để cùng làm nên những tác phẩm thăng hoa. Từ một người của kịch nói, trở về miền Nam cũng là “xứ cải lương”, Huỳnh Nga xác định phải “học lại từ đầu”, học từ mọi người, kể cả những nghệ sĩ trẻ mới vào nghề đều có những điều đáng để mình học hỏi. Không để cái tôi người đạo diễn lấn át, NSND Huỳnh Nga quan niệm mỗi tác phẩm sân khấu là công trình của tập thể mà mọi người phải đóng góp ý tưởng, công sức để hoàn thiện.

Chân dung NSND Huỳnh Nga. (Ảnh: Thanh Hiệp). Chân dung NSND Huỳnh Nga. (Ảnh: Thanh Hiệp).

NSND Bạch Tuyết cho biết cái hay của đạo diễn Huỳnh Nga là ông không áp đặt mà kích thích sức sáng tạo, bản lĩnh sân khấu của chính người nghệ sĩ: “Có nhiều lớp diễn mang dấu ấn cá nhân sâu đậm của người nghệ sĩ trở thành những lớp diễn bùng nổ cảm xúc được khán giả yêu thích đến hôm nay, như lớp diễn giữa cô Lựu và Hội đồng Thăng của tôi và anh Diệp Lang trong vở Đời cô Lựu, là từ những gợi ý nhẹ nhàng và tinh tế của anh Huỳnh Nga. Anh nói, tôi diễn tốt rồi nhưng vì tôi là Bạch Tuyết nên phải khác, thế là tôi phải tìm tòi suy nghĩ để có được một cô Lựu thực sự của chính mình!”.

NSND Huỳnh Nga vẫn nói vui rằng mình “gian” khi dùng “bản lĩnh của ngôi sao” để phụ trợ cho mình nhưng với nhiều người đó là “nghệ thuật bậc thầy” của người đạo diễn khi biết phát huy sức sáng tạo của từng cá nhân hòa hợp cho công trình chung của tập thể. Đó là điều không phải ai cũng làm được và việc luôn dành vinh dự về cho người nghệ sĩ, tự nhận mình là “người học việc” của sân khấu cải lương càng là đức tính đáng trọng để đến ngày ra đi mới thấy giới sân khấu yêu mến NSND Huỳnh Nga nhiều đến thế nào!


Ngày 22/2, đoàn cán bộ - chuyên viên Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM do đồng chí Phan Nguyễn Như Khuê, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM, dẫn đầu đã đến viếng NSND Huỳnh Nga. Trong sổ tang, đồng chí Phan Nguyễn Như Khuê viết: “Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM xin trân trọng chia buồn cùng gia đình NSND Huỳnh Nga, người thầy, người nghệ sĩ tài năng đã có nhiều cống hiến cho lĩnh vực sân khấu nước nhà nói chung và sân khấu, nghệ thuật TPHCM. Vĩnh biệt anh, người thầy, người đồng chí thân thương, đầy tài năng, đã cống hiến to lớn cho sân khấu, nghệ thuật của TP. Chúng tôi luôn nhớ đến anh. Chúc chị và gia đình mạnh khỏe, tiếp tục chăm lo các cháu!”.

Trong ngày 22/2, rất nhiều bạn bè, đồng nghiệp, đông đảo nghệ sĩ TP đã đến viếng NSND Huỳnh Nga và chia buồn cùng gia đình, như: NSND Kim Cương, NSND Bạch Tuyết, NSND Minh Vương, NSND Thanh Tuấn, NSND Trần Ngọc Giàu, NSƯT Bảo Anh, NSƯT Lê Trung Thảo…

Ngọc Tuyết


Ý kiến bạn đọc

refresh
 

Tổng lượt bình luận

Tin khác

Thông báo