Cảm hứng tình nguyện

Năm 1997, chiến dịch “Ánh sáng Văn hóa Hè” đổi tên thành chiến dịch “Mùa hè xanh” mở rộng về quy mô, địa bàn, lực lượng. Từ 740 chiến sĩ ban đầu đã phát triển đến hàng chục nghìn chiến sĩ. Từ năm 2000, mặt trận mở rộng ra khỏi TPHCM, trải rộng trên nhiều tỉnh thành miền Đông và Tây Nam Bộ, miền Trung - Tây Nguyên, cả nước bạn Lào (từ 2004) và Campuchia (từ 2007); thu hút các tình nguyện viên đến từ Mỹ, Hàn Quốc, Singapore, Malaysia, Thái Lan… cùng tham gia; đóng góp trên toàn diện các lĩnh vực: giáo dục, xây dựng cầu đường, tư vấn pháp luật, bảo vệ môi trường, chuyển giao khoa học - công nghệ cho người dân nông thôn…

“Mùa hè xanh” đã trở thành “thương hiệu”, là niềm tự hào của tuổi trẻ Việt Nam. Từ đây, nhiều chiến dịch tình nguyện cho đa dạng đối tượng cũng ra đời: chiến dịch “Hoa phượng đỏ” (1999) dành cho học sinh, giáo viên trẻ; chiến dịch “Kỳ nghỉ hồng” (2002) dành cho thanh niên công nhân, viên chức, người lao động TP; chiến dịch “Hành quân xanh” (2006) dành cho thanh niên lực lượng vũ trang. Ngoài ra, từ năm 1998, chiến dịch “Tiếp sức mùa thi” nhằm hỗ trợ hướng dẫn thí sinh và phụ huynh (tư vấn chỗ trọ, đường đi, thủ tục dự thi, tham gia điều phối giao thông, giữ an ninh trật tự tại điểm thi...) trong kỳ thi tuyển sinh đại học, cao đẳng cũng được triển khai, thu hút hàng chục nghìn sinh viên tình nguyện hàng năm. Các chiến dịch đã phát huy cao độ sức trẻ, tinh thần xung kích, tình nguyện vì cộng đồng của tuổi trẻ TP, đóng góp hàng triệu ngày công, làm lợi cho xã hội hàng trăm tỷ đồng.

Từ các chiến dịch, các đơn vị cũng tạo được “thương hiệu” cho mình. Đại học Bách Khoa TPHCM với định hướng rõ ràng: gắn bó và làm dứt điểm công trình giao thông nông thôn cho 1 địa bàn trong 3 năm rồi mới di chuyển sang địa bàn khác đã để lại dấu ấn sâu đậm trên các nẻo đường miền Tây với những cây cầu, những tuyến đường bê tông hóa khang trang. Nếu 10 năm trước, chiến sĩ Mùa hè xanh Đại học Bách Khoa chỉ làm được 150m đường với chiều ngang chỉ hơn 1,5m trong một mùa chiến dịch thì hiện nay các công trình phải từ 1,5km trở lên với chiều rộng 3 - 3,5m (đường loại B). Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM đã gắn bó với mặt trận huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên từ năm 2003, tạo được sự tin tưởng, kết nối nhịp nhàng với địa phương, từ đó tăng tính hiệu quả cho các công trình, phần việc thực hiện.

Các chiến sĩ “Kỳ nghỉ hồng” của Bệnh viện Đại học Y Dược, Viện Y dược học dân tộc TPHCM… thường xuyên có mặt ở những mặt trận xa xôi nhất, từ vùng nông thôn sâu, nơi đảo xa đến nước bạn Lào và Campuchia. Ngoài các công trình, phần việc cụ thể đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội tại nước bạn, còn tập trung các hoạt động giao lưu, kết nối văn hóa giữa thanh niên hai nước, cũng như hoạt động “đền ơn đáp nghĩa” với các gia đình đã nuôi giấu, hỗ trợ bộ đội Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến…

Chiến sĩ “Hành quân xanh” hỗ trợ làm lại căn cước công dân tại nhà cho người dân Quận 9. (Ảnh: Long Hồ)

Từ cảm hứng rộng lớn của các phong trào tình nguyện sôi sục khắp TP, hàng loạt những nhóm tình nguyện phi lợi nhuận cũng đã ra đời. Phổ biến nhất là những nhóm định hướng từ thiện giúp đỡ những mảnh đời bất hạnh như: Những ước mơ xanh, Hoa hướng dương, CLB Tháng năm… Hay rất nhiều bạn trẻ bền bỉ tổ chức các hoạt động tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường, lan tỏa tinh thần sống đẹp đến cộng đồng.

Đổi mới để phát triển

Tuy nhiên, những năm gần đây, hoạt động thanh niên tình nguyện dưới định hướng của tổ chức Đoàn - Hội đang cho thấy nhiều vấn đề khi giảm sức hút với thanh niên, để các bạn chủ yếu hướng về công tác tình nguyện bên ngoài. Nhiều chiến sĩ tình nguyện cũng bày tỏ băn khoăn khi tình trạng thanh niên tình nguyện “độc diễn” vẫn phổ biến ở các chiến dịch, ít khi có sự đối ứng từ thanh niên địa phương. Việc duy trì kết quả đã đạt được sau chiến dịch đặc biệt là những việc tác động đến ý thức, hành vi của một bộ phận người dân vẫn chưa đạt yêu cầu khi cùng một dòng kênh mà qua mấy mùa chiến dịch các chiến sĩ tình nguyện vẫn chỉ lặp đi lặp lại việc dọn rác, khơi thông.

Bí thư Thành đoàn TPHCM Phạm Hồng Sơn xác định nhiệm vụ của Thành đoàn là đưa phong trào thanh niên tình nguyện của Đoàn - Hội giữ vị trí trung tâm, dẫn dắt, định hướng hoạt động tình nguyện trong xã hội; kết nối các đội nhóm tình nguyện ngoài tổ chức Đoàn - Hội tham gia hoạt động tình nguyện chung của thanh niên TP. Vì thế, đổi mới và đẩy mạnh hiệu quả công tác tình nguyện là đòi hỏi cấp thiết được đặt ra.

Những năm qua, một số hướng đi đã phần nào phát huy hiệu quả, đưa các hoạt động dần đi vào chiều sâu qua việc: triển khai hoạt động trên cơ sở bám sát các nhu cầu thực tiễn của địa phương (có đặt hàng cụ thể), thành lập và chuyên môn hóa cao các đội hình chuyên, tổ chức phong trào theo các dự án dài hơi, công trình cụ thể…

Trong đó, từ năm 2016, chiến dịch “Mùa hè xanh” đã hướng đến việc gắn bó lâu dài với một địa bàn (ít nhất trong 3 năm) nhằm góp sức tạo sự chuyển biến rõ rệt ở địa phương, cũng như tạo dấu ấn sâu đậm của thanh niên tình nguyện TPHCM đối với địa bàn hoạt động. Đơn cử như dự án xây dựng đảo Thanh niên tại đảo Thổ Chu (tỉnh Kiên Giang), được triển khai liên tục trong 3 năm với sự góp sức của tất cả các lực lượng “Mùa hè xanh”, “Kỳ nghỉ hồng”, “Hành quân xanh” thực hiện các công trình an sinh xã hội và đảm bảo hiệu quả các công trình tiếp tục được duy trì sau khi dự án kết thúc.

Tổ chức Đoàn - Hội cũng đã chủ động thể hiện vai trò định hướng, kết nối các ý tưởng tình nguyện qua việc tổ chức các diễn đàn, cuộc thi thu hút sự quan tâm của người làm công tác tình nguyện trong cả nước.

Qua tuổi 25, để các chiến dịch tình nguyện nói riêng và phong trào tình nguyện của thanh niên TP nói chun tiếp tục tạo được cảm hứng sáng tạo, phát huy được sức mạnh tri thức, nhiệt huyết của tuổi trẻ, tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội đòi hỏi hoạt động Đoàn - Hội, mặt trận chính thức và rộng lớn nhất của thanh niên, phải luôn được mới hóa, tươi trẻ hóa để đủ sức thu hút giới trẻ trong thời đại ngày nay!