Cải tạo rạch Xuyên Tâm là một trong những dự án chỉnh trang đô thị trọng điểm của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2025-2030.
Sau khi tháo gỡ được khó khăn về mặt bằng, Thành phố Hồ Chí Minh đang phấn đấu hoàn thành dự án vào cuối năm 2027. Đây là thông tin được đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Hạ tầng đô thị Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ tại họp báo kinh tế-xã hội do Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức chiều 23/7.
Ông Phạm Nhật Linh, Trưởng ban Quản lý Dự án 3, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Hạ tầng đô thị, cho biết dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm có tổng chiều dài khoảng 9km, kéo dài từ kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè đến sông Vàm Thuật, đi qua các phường Gia Định, Bình Thạnh, Bình Lợi Trung và An Nhơn. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 17.200 tỷ đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến 2.190 hộ dân phải giải tỏa.
Về tiến độ thi công, dự án được chia thành 3 gói thầu thành phần (XL-01, XL-02, XL-03). Đến nay, gói thầu XL-03, đoạn qua phường An Nhơn và Bình Lợi Trung khởi công từ tháng 5/2025, đã đạt khoảng 75% khối lượng.
Ban Quản lý dự án đặt mục tiêu thông xe kỹ thuật, hoàn thành thảm nhựa đoạn qua phường An Nhơn trước ngày 2/9 và hoàn tất toàn bộ gói thầu dài khoảng 1,4km trong năm 2026.
Đối với hai gói thầu XL-01 và XL-02, dài khoảng 7,5km, được khởi công từ tháng 12/2025, theo kế hoạch sẽ hoàn thành vào cuối năm 2028. Tuy nhiên, thực hiện chỉ đạo của Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Ban Quản lý dự án đang phối hợp với các nhà thầu rà soát, xây dựng phương án rút ngắn thời gian hoàn thành xuống đầu tháng 12/2027, trình Ủy ban Nhân dân Thành phố xem xét.
Liên quan đến vấn đề giải phóng mặt bằng, ông Phạm Nhật Linh cho biết, đến ngày 30/6, công tác giải phóng mặt bằng cơ bản đáp ứng yêu cầu thi công. Trong đó, gói XL-01 đã được bàn giao 100% mặt bằng, gói XL-02 đạt khoảng 97%.
Gói thầu XL-03 của dự án đến nay đạt khoảng 65% và dự kiến hoàn thành trong năm 2026. (Ảnh: Tiến Lực/TTXVN)Hai phường Gia Định và Bình Thạnh đã hoàn tất bàn giao toàn bộ mặt bằng; phường An Nhơn cũng đã hoàn thành từ cuối tháng 12/2025. Hiện chỉ còn 39 trường hợp thuộc phường Bình Lợi Trung chưa bàn giao, dự kiến hoàn tất trước ngày 30/8/2026.
Theo Ban Quản lý dự án, khó khăn lớn nhất hiện nay là công tác di dời hạ tầng kỹ thuật như điện, cấp nước và viễn thông do phụ thuộc vào tiến độ bàn giao mặt bằng của các hộ dân. Đơn vị đang tập trung phối hợp với các đơn vị liên quan để hoàn thành việc di dời trong tháng 8/2026.
Để bảo đảm tiến độ và thực hiện mục tiêu rút ngắn thời gian hoàn thành dự án, Ban Quản lý dự án triển khai bốn nhóm giải pháp trọng tâm. Đầu tiên, tập trung hoàn thành di dời toàn bộ hạ tầng kỹ thuật trong tháng 8/2026 để sớm bàn giao mặt bằng sạch cho các nhà thầu.
Song song đó, tăng cường máy móc, nhân lực và mở rộng các mũi thi công; hiện trên công trường gói XL-02 đang triển khai 8 mũi thi công, còn gói XL-01 có 5 mũi thi công cùng lúc.
Ban Quản lý dự án cũng áp dụng nhiều giải pháp thi công song song đối với các hạng mục trọng điểm như xử lý nền đất yếu, kết cấu bê tông cốt thép dự ứng lực và tường chắn.
Do khu vực lòng rạch có nền địa chất bùn yếu, Ban Quản lý sẽ tổ chức luân chuyển đất nội bộ ngay sau khi có mặt bằng để đẩy nhanh công tác san lấp và thi công các hạng mục tiếp theo.
Cuối cùng là kiến nghị cơ chế "luồng xanh" cho phương tiện vận chuyển vật tư, thiết bị quá khổ, quá tải. Ban Quản lý dự án đã đề xuất Sở Xây dựng và Công an Thành phố Hồ Chí Minh cho phép các phương tiện này lưu thông vào một số khung giờ cao điểm phù hợp (ngoại trừ các giờ cấm trọng điểm) nhằm bảo đảm nguồn vật tư phục vụ thi công liên tục.
Công nhân làm việc tại gói thầu XL-03 dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm. (Ảnh: Tiến Lực/TTXVN)Liên quan đến tình trạng nhà siêu mỏng, có diện tích chỉ từ 3-7m2 xuất hiện dọc theo dự án rạch Xuyên Tâm sau khi giải phóng mặt bằng, ông Trần Hữu Tín, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng công trình xây dựng, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, thông tin trong số 2.190 hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án, có 1.293 hộ giải tỏa trắng đã tái định cư và 897 hộ giải tỏa một phần. Những hộ dân vẫn còn một phần diện tích nhà, đất có thể cải tạo lại để tiếp tục sử dụng.
Theo quy định hiện hành, thửa đất có diện tích tối thiểu 36m2, phù hợp quy hoạch, đồng thời có chiều rộng mặt tiền và chiều sâu tính từ chỉ giới xây dựng đều từ 3m trở lên thì được phép xây dựng.
Đối với các thửa đất không đáp ứng điều kiện này, nếu chiều rộng mặt tiền hoặc chiều sâu dưới 3m thì chỉ được cải tạo, sửa chữa. Trường hợp thửa đất có diện tích dưới 15 m2 nhưng chiều rộng mặt tiền và chiều sâu đều từ 3m trở lên chỉ được cải tạo theo hiện trạng hoặc xây dựng mới với chiều cao tối đa 7m.
Theo ông Trần Hữu Tín, những thửa đất còn lại sau giải phóng mặt bằng có diện tích chỉ từ 3-7m2, dù trong một số trường hợp vẫn có thể được xem xét cấp phép xây dựng, nhưng bị hạn chế đáng kể về quy mô và chiều cao công trình, gây khó khăn trong việc khai thác, sử dụng.
Để hạn chế phát sinh các công trình "nhà siêu mỏng, siêu méo" sau chỉnh trang đô thị, Sở Xây dựng khuyến nghị chính quyền địa phương chủ động vận động, thỏa thuận bồi thường phần diện tích còn lại hoặc khuyến khích người dân hợp thửa với các lô đất liền kề, qua đó hình thành các thửa đất đủ điều kiện xây dựng, bảo đảm mỹ quan đô thị và đáp ứng nhu cầu sử dụng lâu dài của người dân.