Nhân dân là cội nguồn của mọi thắng lợi
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi nhân dân là cội nguồn của mọi thắng lợi cách mạng: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Lời tổng kết đó không chỉ khẳng định vai trò quyết định của nhân dân đối với sự nghiệp cách mạng mà còn là tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt trong xây dựng nền QPTD và phát huy sức mạnh hậu cần toàn dân. Trong chỉnh thể ấy, bảo đảm hậu cần cho quốc phòng không chỉ giới hạn trong phạm vi LLVT, mà phải được đặt trong thế trận QPTD, trên nền tảng tiềm lực tổng hợp của quốc gia. Đây là yêu cầu khách quan nhằm bảo đảm khả năng huy động, kết nối và chuyển hóa các nguồn lực của đất nước thành sức mạnh bảo đảm quốc phòng khi cần thiết.
Từ góc tiếp cận ấy, hậu cần toàn dân có thể hiểu là tổng thể các hoạt động chuẩn bị, huy động, tổ chức, kết nối và phát huy nguồn lực hậu cần của cả nước, của cả hệ thống chính trị, các bộ, ban, ngành, địa phương, doanh nghiệp và nhân dân, nhằm tạo lập tiềm lực, thế trận và nguồn lực bảo đảm cho nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, hậu cần Quân đội giữ vai trò nòng cốt: Vừa trực tiếp bảo đảm cho Quân đội hoàn thành nhiệm vụ, vừa tham mưu, hướng dẫn, phối hợp, kết nối và làm hạt nhân tổ chức huy động các nguồn lực hậu cần của đất nước khi có tình huống. Đó là mối quan hệ biện chứng giữa “toàn dân” và “nòng cốt”, giữa tiềm lực quốc gia và năng lực tổ chức quân sự; trong đó sức mạnh của toàn dân là nền tảng, còn hậu cần Quân đội là lực lượng nòng cốt tổ chức, kết nối và chuyển hóa nguồn lực thành năng lực bảo đảm quốc phòng; làm nên nét đặc sắc của hậu cần trong nền QPTD Việt Nam.
Lịch sử cách mạng đã chứng minh sức mạnh to lớn của cách tổ chức đó. Từ sức người, sức của của nhân dân trong các cuộc kháng chiến; những đoàn dân công hỏa tuyến, tuyến vận tải chiến lược, mạng lưới quân y, kho tàng, cơ sở sản xuất, sửa chữa... đến sự phối hợp của các địa phương, ngành, doanh nghiệp và nhân dân trong phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn và bảo vệ chủ quyền quốc gia hôm nay. Hậu cần Quân đội luôn gắn bó, dựa chắc vào tiềm lực của đất nước, đồng thời phát huy vai trò nòng cốt trong tổ chức bảo đảm. Chính sự hòa quyện đó đã tạo nên một “mạch nguồn sức mạnh” bền bỉ, nuôi dưỡng sức mạnh chiến đấu của Quân đội và sức mạnh của nền QPTD.
Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đứng trước những yêu cầu ngày càng cao. Chiến tranh hiện đại, nếu xảy ra, sẽ diễn ra trong không gian rộng, cường độ cao, sử dụng phổ biến vũ khí công nghệ cao, tác chiến đa miền và các phương thức phi truyền thống; trong khi các thách thức an ninh phi truyền thống, thiên tai, dịch bệnh, đứt gãy chuỗi cung ứng và biến động kinh tế toàn cầu có thể tác động trực tiếp đến khả năng bảo đảm quốc phòng. Điều đó đòi hỏi phải mở rộng tư duy từ hậu cần của LLVT sang xây dựng hậu cần toàn dân; từ chuẩn bị các nguồn bảo đảm riêng lẻ sang xây dựng tiềm lực và thế trận hậu cần quốc gia đồng bộ, liên thông, linh hoạt, có khả năng chuyển hóa nhanh tiềm lực kinh tế-xã hội thành sức mạnh quốc phòng.
Hậu cần toàn dân - sự kết tinh sức mạnh giữ nước
Hậu cần toàn dân được hình thành từ chính quy luật dựng nước đi đôi với giữ nước của dân tộc. Trong lịch sử, khi đất nước đứng trước họa xâm lăng, nguồn lực bảo đảm cho Quân đội không chỉ được tạo nên từ lực lượng quân sự mà còn được huy động rộng rãi từ làng xã, hậu phương, các vùng căn cứ và sự đóng góp sức người, sức của của nhân dân. Từ rất sớm, Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn đã chỉ rõ: “Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước”. Tư tưởng ấy hàm chứa triết lý sâu sắc về sức dân và kế sách giữ nước: Muốn tạo dựng sức mạnh quốc phòng bền vững thì phải chăm lo, nuôi dưỡng và biết tổ chức, phát huy sức dân. Đây cũng là một trong những cơ sở lịch sử quan trọng hình thành tư tưởng huy động sức mạnh toàn dân, toàn quốc trong bảo đảm cho sự nghiệp giữ nước.
Trong thời đại Hồ Chí Minh, dưới sự lãnh đạo của Đảng, tư tưởng đó được phát triển thành đường lối chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện. Hậu cần vì thế mang bản chất toàn dân sâu sắc. Hậu cần Quân đội là lực lượng chuyên trách, nòng cốt, nhưng sức mạnh bảo đảm được tạo nên từ tổng hòa tiềm lực kinh tế, chính trị, xã hội, khoa học-công nghệ, kết cấu hạ tầng và nguồn nhân lực của đất nước. Nói cách khác, hậu cần toàn dân không đồng nhất với hậu cần Quân đội, cũng không phải sự cộng gộp cơ học các nguồn lực dân sự; đó là một hệ thống được chuẩn bị, tổ chức và vận hành thống nhất, trong đó hậu cần Quân đội làm nòng cốt để chuyển hóa sức mạnh hậu cần của toàn dân, của cả nước thành sức mạnh bảo đảm cho quốc phòng.
Đoàn xe chở vật chất hậu cần, kỹ thuật vượt núi rừng Trường Sơn chi viện cho chiến trường trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Ảnh tư liệuĐại tướng Võ Nguyên Giáp lúc sinh thời đã nhiều lần nhấn mạnh: Chiến tranh nhân dân là chiến tranh của toàn dân, toàn diện, trong đó mỗi người dân vừa là người chiến đấu, vừa là người bảo đảm cho chiến đấu.
Tư tưởng đó là một cơ sở quan trọng để nhận thức sâu sắc hơn bản chất toàn dân của công tác hậu cần trong chiến tranh nhân dân Việt Nam. Chiến thắng Điện Biên Phủ là biểu tượng sinh động của sức mạnh tổng hợp trong chiến tranh nhân dân Việt Nam. Với tinh thần “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng!”, cả nước dồn sức cho Điện Biên Phủ; hàng chục vạn dân công, thanh niên xung phong cùng bộ đội vượt qua muôn vàn gian khổ, bảo đảm khối lượng lớn lương thực, vũ khí, đạn dược và phương tiện cho chiến dịch. Giá trị lớn nhất của kỳ tích ấy không chỉ ở khối lượng vật chất được đưa ra mặt trận, mà sâu sắc hơn là ở nghệ thuật tổ chức và phát huy sức mạnh hậu phương. Đó là minh chứng điển hình cho sức mạnh hậu cần toàn dân, trong đó hậu cần Quân đội giữ vai trò nòng cốt tổ chức, phối hợp và bảo đảm, biến sức người, sức của của hậu phương và của cả nước thành sức mạnh chiến đấu trên chiến trường. Chính sức mạnh tổng hợp đó cho thấy vai trò quyết định của việc tổ chức, huy động và phát huy các nguồn lực của toàn dân, của cả nước dưới sự chỉ huy, điều hành nòng cốt của lực lượng hậu cần Quân đội.
Giá trị của hậu cần toàn dân không chỉ được khẳng định trong chiến tranh mà còn tiếp tục được phát huy mạnh mẽ trong thời bình. Những năm qua, trước yêu cầu phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, tìm kiếm cứu nạn, bảo vệ chủ quyền biển, đảo và tham gia gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, Quân đội luôn phát huy vai trò nòng cốt, đồng thời nhận được sự phối hợp, hỗ trợ tích cực của các cấp, các ngành, địa phương, doanh nghiệp và nhân dân. Đặc biệt, trong đại dịch Covid-19, hình ảnh “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, những chuyến xe vận chuyển lương thực, thực phẩm, bệnh viện dã chiến, khu cách ly tập trung, các “gian hàng 0 đồng”, “ATM gạo”, cùng sự chung tay của toàn xã hội đã tiếp tục khẳng định sức sống và hiệu quả của hậu cần toàn dân trong điều kiện mới. Đó không chỉ là sự bảo đảm vật chất mà còn là sự kết tinh của tinh thần đoàn kết, sẻ chia và trách nhiệm cộng đồng-những giá trị cốt lõi làm nên sức mạnh của nền QPTD.
Nhìn lại chặng đường lịch sử, có thể rút ra những bài học có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Đó là giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng; củng cố vững chắc “thế trận lòng dân”, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế-xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh; chủ động xây dựng tiềm lực, thế trận hậu cần-kỹ thuật ngay từ thời bình. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, phát triển logistics hiện đại, xây dựng hệ thống bảo đảm hậu cần-kỹ thuật thông minh, linh hoạt, thích ứng cao với mọi tình huống.
Trong kỷ nguyên phát triển mới, phát huy sức mạnh hậu cần toàn dân vừa là sự kế thừa những giá trị đặc sắc của truyền thống dựng nước và giữ nước, vừa là yêu cầu chiến lược để xây dựng nền QPTD vững mạnh, hiện đại. Với hậu cần Quân đội làm nòng cốt trong tham mưu, tổ chức, phối hợp và bảo đảm, các nguồn lực của toàn dân, của cả nước được quy tụ, tổ chức và chuyển hóa thành tiềm lực, thế trận hậu cần-kỹ thuật vững chắc, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống.
(còn nữa)