Một người thầy với trái tim lớn

Đông đảo học trò của GS – NGND Hoàng Như Mai mà nay đã là những nhà giáo, nhà khoa học đầu ngành, những cán bộ của Đảng và Nhà nước, nghệ sĩ nổi tiếng đã đến dự hội thảo với những tình cảm tri ân sâu sắc và những kỷ niệm đẹp nhất về “người thầy lớn” của mình.

TS. Trương Minh Nhựt, Vụ trưởng, thành viên Bộ phận Chuyên trách 03, Ban Tuyên giáo Trung ương đã tóm tắt sự nghiệp và những cống hiến của thầy Hoàng Như Mai qua tham luận: “Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Hoàng Như Mai – một trí thức dấn thân; một nhà giáo, nhà quản lý giáo dục, nhà nghiên cứu văn hóa, văn nghệ, nhà biên kịch, nhà thơ cống hiến trọn đời cho Đảng, Cách mạng và nhân dân”. Xuất thân từ một gia đình khoa bảng (thân phụ là Quan Tuần phủ Bắc Giang), từng theo học Trường Bưởi, là sinh viên Y Khoa rồi Luật Khoa và sang Pháp du học nhưng người trí thức trẻ Hoàng Như Mai lại chọn đi theo tiếng gọi của lý tưởng thanh niên. Ông thành lập đoàn kịch Độc Lập tuyên truyền, cổ động nhân dân kháng chiến chống Pháp, lưu diễn đến cả các tỉnh miền Trung.

Ông đến với nghề giáo rất tình cờ. Năm 1943, một người bạn nhờ ông dạy giúp cho Trường tư thục Đông Hải (Hải Dương). Từ đó, ông gắn bó với bảng đen phấn trắng. Sẵn sàng chấp nhận mọi gian khó, ông đi từ chiến khu Việt Bắc, khu học xá Nam Ninh (Trung Quốc), đến vùng Ký Phú - Đồng Văn heo hút của Thái Nguyên để đào tạo nên nhiều thế hệ hoc trò giỏi. PGS.TS Trần Hữu Tá đã nói về thầy Mai bằng lòng kính yêu: Với học trò, thầy luôn đối xử rất có tình, vì vậy nhiều sinh viên miền Bắc lên đường vào Nam chiến đấu những năm 1960 dù trong hoàn cảnh bí mật vẫn tìm cách gặp thầy để tạm biệt và nghe lời dặn dò, khuyên bảo của thầy. Chính cái tình của thầy đã góp phần đào luyện nên nhà giáo, nhà văn Nguyễn Ngọc Ký, một tấm gương nghị lực tuyệt vời. Mặc dù đang trong quá trình điều trị bệnh nhưng nhà giáo Nguyễn Ngọc Ký đã tranh thủ đến hội thảo bày tỏ những lời tri ân xúc động với người thầy mà ông xem như người cha - chính thầy đã truyền lại ngọn lửa của lòng đam mê vì những giá trị nhân văn, ngọn lửa của nghề bằng cả trái tim nhân hậu, nhiều cảm xúc.

Tâm và tài của người thầy

GS Hoàng Như Mai nổi tiếng bởi phong cách truyền đạt đầy lôi cuốn. Nhiều người nhận xét, trên bục giảng GS.Hoàng Như Mai như một nghệ sĩ làm “mê hoặc” khán giả, những câu thơ, lời văn qua giọng đọc truyền cảm của ông luôn khơi gợi được nhiều xúc cảm nơi người học.

TS - NSND Bạch Tuyết đã khắc họa con người nghệ sĩ của ông qua tham luận Giáo sư Hoàng Như Mai – Tâm và Tài. Ông đến với sân khấu khá sớm và đóng góp nhiều kịch bản có giá trị như: Tiếng trống Hà Hồi (1948), Dòng sông biên giới (1957), Vẽ chân dung cụ Đồ Chiểu (1982). Ông dành nhiều tình cảm cho nghệ thuật cải lương, đã cố gắng tìm hiểu và biên khảo các công trình khoa học quan trọng về nghệ thuật cải lương như: Trần Hữu Trang – soạn giả ca kịch cải lương (1982), Nhận định về cải lương (1986), Giới thiệu sân khấu cải lương (1986), cùng nhiều bài nghiên cứu, phê bình, cảm nhận về sân khấu cải lương. NSND Bạch Tuyết chia sẻ: Tôi có cảm tưởng ông là một vị thầy tuồng bởi ở ông hội tụ đủ cả các yếu tố của tác giả - đạo diễn - người thị phạm - người thầy.

Với 70 năm đứng trên bục giảng, GS - NGND Hoàng Như Mai thực sự là thầy của nhiều người thầy. Và như lời đồng chí Vũ Mão, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Đại biểu Quốc hội thì giữa những câu chuyện bộn bề trong cuộc sống, xã hội có nhiều thay đổi thì chương trình kỷ niệm về GS - NGND Hoàng Như Mai càng có ý nghĩa hơn khi thầy là tấm gương lớn về nhân cách, tấm lòng cao thượng cho thế hệ trẻ noi theo.

Sách Giáo sư - Nhà giáo Nhân dân Hoàng Như Mai với đồng nghiệp và môn sinh Nhân kỷ niệm một năm ngày mất của GS - NGND Hoàng Như Mai, Nhà xuất bản Thanh niên phát hành sách Giáo sư - Nhà giáo Nhân dân Hoàng Như Mai với đồng nghiệp và môn sinh. Quyển sách tập hợp những bài viết, bài báo về GS - NGND Hoàng Như Mai, thư của học trò gởi cho ông, thơ của học trò viết về ông, một số lời ghi trong sổ tang, thủ bút và ảnh kỷ niệm của Giáo sư và gia đình. Rất nhiều đồng nghiệp và môn sinh của GS Hoàng Như Mai, như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, nguyên Phó Bí thư Thành ủy Phạm Phương Thảo, GS Hoàng Chương, GS Phong Lê, GS Huỳnh Như Phương, PGS.TS Phạm Hồng Vinh, nhà thơ Huy Thông, Nguyễn Bùi Vợi, Thanh Thảo, Lê Minh Quốc… đã góp phần hoàn thành quyển sách như một sự tri ân sâu sắc đối với người thầy của mình. Bác sĩ Hoàng Hạnh Phúc, ái nữ của GS Hoàng Như Mai, cũng có bài viết Một vài hồi ức nhỏ về cha tôi - bóng cả cây cao chia sẻ những kỷ niệm về người cha mẫu mực, hiền từ của mình. Rất nhiều những câu chuyện nho nhỏ làm nổi bật cốt cách và nhân cách Hoàng Như Mai sẽ được tìm thấy qua quyển sách này. Sách dày 400 trang, giá 120.000 đồng được bán tại các hiệu sách trên toàn quốc. Bìa sách Giáo sư - Nhà giáo Nhân dân Hoàng Như Mai với đồng nghiệp và môn sinh.