Đổi thay diện mạo và nâng cao chất lượng sống của người dân

PV: Tiến sĩ đánh giá thế nào về những thành tựu phát triển của TPHCM trong nhiệm kỳ Đảng bộ 2011-2015 vừa qua?

TS Nguyễn Đức Kiên: Đánh giá chung trong giai đoạn 2011-2015, cùng với cả nước, TPHCM đã vượt qua được những khó khăn do tác động khủng hoảng kinh tế năm 2008, giữ được vai trò là khu vực kinh tế sôi động nhất của cả nước. Cùng với thành tựu của cả nước, TP cũng đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế gấp 1,66 lần so với tốc độ chung của cả nước. Tốc độ tăng GDP bình quân đầu người của TPHCM cũng tăng cao, hiện đang dẫn đầu cả nước, đang ở mức từ 5.600 đến 5.700 USD/đầu người. Một thế mạnh nữa của TPHCM ngay từ khi mới giải phóng, đó là vấn đề an sinh xã hội, vấn đề đảm bảo phát triển bền vững. Một loạt công trình như kênh Lò Gốm, kênh Nhiêu Lộc, Thị Nghè, đường Nguyễn Văn Linh, đường Võ Văn Kiệt đã được đưa vào sử dụng đã tạo sự đổi thay về diện mạo của TPHCM và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Nhìn chung, đây là những thành tựu, thành công của TP trong 5 năm vừa qua mà tất cả những ai đã hai lần đến thăm TP đều cảm nhận được.

PV: Còn vai trò lan tỏa với vùng kinh tế và cả nước của TPHCM thì như thế nào, thưa Tiến sĩ?

TS Nguyễn Đức Kiên: Hiện nay vai trò lan tỏa của TPHCM với khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam cũng như cả nước cũng còn những vấn đề mà chúng ta phải trao đổi. Thứ nhất, tác động lan tỏa của TPHCM ra các vùng khác và sự gắn kết của TP với các địa phương xung quanh trong vùng kinh tế trọng điểm chưa nổi trội và chưa thể hiện được đúng vị thế của TP trong mối liên kết kinh tế đấy.

Một điểm quan trọng là phải thay đổi tư duy về nhận thức kinh tế vùng. Muốn phát triển được thì vùng kinh tế phải vượt qua được vùng giới hạn của địa giới hành chính của TP. TPHCM với lợi thế của mình nên đầu tư tài chính ngược từ TP vào các tỉnh lân cận. Cần có định hướng để các doanh nghiệp của TP đầu tư ra các tỉnh ngoài theo định hướng phát triển liên kết vùng.

Tận dụng lợi thế cạnh tranh trong liên kết vùng

PV: Vấn đề liên kết vùng đặt ra rất sát sườn với TPHCM, vậy vai trò đầu tàu, động lực phát triển cho khu vực của TP cần đặt ra như thế nào, thưa Tiến sĩ?

TS Nguyễn Đức Kiên: Với một địa phương, sự phát triển phải đặt trong bối cảnh phát triển của quốc gia trong mối liên kết với sự phát triển của các địa phương xung quanh. Đây là mối liên kết hữu cơ, mối liên kết cùng nhau phát triển, tận dụng lợi thế cạnh tranh, lợi thế địa lý của từng địa phương. Đó là vấn đề cần đặt ra, chứ không thể cạnh tranh triệt tiêu lẫn nhau như Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, TPHCM trong vấn đề cảng biển. Cả nước và nhiều doanh nghiệp đã bỏ ra hàng trăm triệu USD để thi công cảng Cái Mép Thị Vải nhưng đến nay công suất sử dụng chưa được 20%. Trong khi đó, các cảng của TPHCM lại có kế hoạch di dời ra xa nội đô, lại phải vay vốn từ trong nước với lãi suất cao trong khi họ vẫn có nguồn hàng. Đây chính là nguyên nhân làm cho các chỉ số ICOR của chúng ta cao do không phối hợp được nguồn vốn đầu tư của nhà nước và vốn vay với các doanh nghiệp có khả năng sử dụng hiệu quả cao nhất đồng vốn ấy. Đấy là những vấn đề mà Đại hội Đảng bộ cần thảo luận.

TPHCM muốn phát triển được phải tận dụng được lợi thế so với các địa phương khác. Trong sự phát triển đó, TPHCM và các địa phương khác phải phát triển theo đúng nguyên tắc thị trường là “win win”, hai bên cùng phát triển. Cũng như Việt Nam muốn làm bạn với các nước, tham gia vào các hiệp định thương mại tự do thì hai bên cùng có lợi, còn nếu không trong kinh tế, mối quan hệ đó không thể tồn tại được. Vậy thì TPHCM với lợi thế về vốn, công nghệ, nguồn lao động chất lượng cao, hệ thống quản trị tốt, mối quan hệ với thị trường quốc tế tốt để lôi cuốn các doanh nghiệp ở các địa phương khác cùng phát triển một mặt hàng và xây dựng một chuỗi giá trị của mặt hàng mang thương hiệu Việt. Doanh nghiệp TPHCM làm những khâu quyết định, còn những doanh nghiệp khác làm khâu bổ trợ.

Điều quan trọng của Đại hội lần này và cũng là mong muốn của những người làm công tác nghiên cứu như tôi đối với Đảng bộ TPHCM là Đảng bộ TP phải nỗ lực rất nhiều như cách đây 30 năm khi thực hiện công cuộc Đổi mới lần 1. Và điểm đầu tiên chính là đổi mới nhận thức, đổi mới tư duy. Tôi cũng mong Đảng bộ phát huy được truyền thống đổi mới từ nhận thức mà nhận thức ở đây là TPHCM phải là một trung tâm tài chính công nghệ đầu tư sang các thành phố, địa phương lân cận để giảm áp lực di dân tự do, giảm áp lực tăng dân số cơ học về TPHCM.

Cũng giống như Đài Loan, họ xuất khẩu vốn FDI sang Việt Nam và 23 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới vì với vốn và công nghệ đó ở Đài Loan họ không có điều kiện phát triển mà có điều kiện phát triển ở các thành phố khác.

Tôi cho rằng, định hướng kế hoạch phát triển của TPHCM cần làm không chỉ đến năm 2020 mà phải đến năm 2030 để có tầm nhìn dài hạn và phải đưa ra định hướng sắp tới không phát triển thêm nhà máy nữa. TPHCM không thể cứ đầu tư lắp ráp điện tử, dệt may ở trong TP vì sẽ thu hút vào một lượng lớn lao động về địa phương và TP sẽ luôn phải chạy theo giải quyết những vấn đề hậu di dân.

TPHCM cần thay đổi tư duy về vùng lãnh thổ bằng tư duy kinh tế, nghĩa là tăng trưởng kinh tế của TP sẽ không dựa vào sản xuất trên địa bàn mà còn từ các doanh nghiệp của TP đi đầu tư ở nơi khác và nộp lãi về công ty mẹ đặt trụ sở tại TPHCM.

PV: TPHCM luôn đi đầu về tính năng động, sáng tạo, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp. Vậy còn có điểm gì cần lưu ý với hoạt động của doanh nghiệp không thưa Tiến sĩ?

TS Nguyễn Đức Kiên: TPHCM gây dựng môi trường đầu tư thuận lợi, đi cùng nhịp với doanh nghiệp, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển. Hành xử của các cơ quan nhà nước TP về cơ bản là đáp ứng yêu cầu hội nhập. Vấn đề còn lại là quản trị doanh nghiệp nhà nước cần được Đại hội thảo luận. Có thể đặt câu hỏi là tại sao Công ty Mường Thanh của doanh nhân Lê Thanh Thản trong vòng 7 năm có thể xây dựng được hơn 40 khách sạn 5 sao ở khắp các tỉnh, thành trong cả nước. Trong khi nếu so về vốn thì Mường Thanh còn thua xa những doanh nghiệp hàng đầu của TPHCM là Du lịch Bến Thành, Saigon Tourist. Vậy do đâu mà doanh nhân Lê Thanh Thản làm được còn Du lịch Bến Thành, Saigon Tourist lại không. Đấy là những điểm cần sớm được trả lời.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Nguyễn Thanh

* Vai trò của cấp ủy Đảng: Tạo cảm hứng sáng tạo cho văn nghệ sĩ

* Chủ động hợp tác, liên kết, phát huy thế mạnh vùng

* Nâng cao vai trò của HĐND cấp quận và phường ở TPHCM

* Xây dựng nhà ở xã hội cho thuê để giải quyết nhu cầu nhà ở rất lớn tại TPHCM

* Tạo lập môi trường thuận lợi và bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế phát triển