● PHÓNG VIÊN: TPHCM không chỉ là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước mà còn là nơi khởi nguồn nhiều chính sách. Theo đồng chí, giá trị cốt lõi nào giúp thành phố giữ vai trò “đầu tàu” trong suốt hành trình này?

- Đồng chí NGUYỄN VĂN ĐƯỢC: TPHCM luôn ý thức rõ, mang tên Bác là một vinh dự đặc biệt nhưng cũng là trách nhiệm chính trị lớn. Vai trò “đầu tàu” của Thành phố không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế, mà quan trọng hơn là năng lực mở đường về thể chế, mô hình phát triển và cách tiếp cận mới. Do đó, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, thành phố bằng tất cả ý chí và quyết tâm đã vượt qua nhiều khó khăn, thử thách, phấn đấu đạt được nhiều thành tựu to lớn và ý nghĩa.

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được trao đổi cùng cử tri xã Hóc Môn, xã Bà Điểm và trao quà an sinh đến người dân xã Hóc Môn. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Trước hết, TPHCM là cái nôi, khởi nguồn nhiều chính sách lớn của đất nước, đặc biệt về kinh tế thị trường. Thành phố là trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại của cả nước, là cửa ngõ kết nối khu vực và thế giới. Đồng thời là trung tâm văn hóa, giáo dục, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. TPHCM còn là thành phố “nghĩa tình” với những chính sách chăm lo an sinh xã hội, phúc lợi xã hội, đặt lợi ích của nhân dân là trên hết, trước hết trong quá trình phát triển.

Người dân được hướng dẫn, kiểm tra sức khỏe tại trạm y tế phường Xuân Hòa. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Công nhân Công ty TNHH Dony làm việc trên dây chuyền may mặc, đáp ứng yêu cầu sản xuất linh hoạt, đơn hàng nhỏ và giao nhanh của thị trường. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Có thể khẳng định trong suốt 50 năm vinh dự mang tên Bác Hồ, dù đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm nhưng TPHCM luôn giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước. Đó là minh chứng của sự phấn đấu bền bỉ, không ngừng của thành phố trong nửa thế kỷ qua với trách nhiệm “vì cả nước, cùng cả nước”, đồng tâm, hiệp lực, năng động, sáng tạo ra những dấu ấn, nhiều điểm sáng mang tính điển hình của cả nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: TPHCM là nơi có thể giao “việc khó, việc lớn”. Điều này đặt ra yêu cầu gì đối với năng lực quản trị và tinh thần dám nghĩ, dám làm của Thành phố trong thời gian tới, thưa đồng chí?

- Việc đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận xét TPHCM là nơi Trung ương có thể tin tưởng giao những nhiệm vụ mới, việc khó, việc lớn vừa là sự ghi nhận, vừa đặt ra yêu cầu rất cao đối với năng lực quản trị và tinh thần trách nhiệm của Thành phố trong giai đoạn tới.

Trước hết, điều đó đòi hỏi Thành phố phải tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị đô thị theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang quản trị và phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; lấy hiệu quả thực chất làm thước đo. Thành phố phải chủ động hơn trong dự báo, hoạch định chính sách, tổ chức thực hiện và kiểm soát rủi ro, bảo đảm mọi quyết sách đều kịp thời, sát thực tiễn và có tính khả thi cao.

Cùng với đó, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm - vốn là truyền thống của Thành phố, cần tiếp tục được phát huy mạnh mẽ hơn nữa trong bối cảnh mới. Những “việc khó, việc lớn” mà Trung ương giao không chỉ đòi hỏi quyết tâm chính trị cao, mà còn yêu cầu cách tiếp cận mới, sáng tạo hơn, nhất là trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế. Đồng thời đẩy mạnh cải cách thể chế, trong đó việc xây dựng Dự án Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo dư địa chính sách linh hoạt hơn để TPHCM mạnh dạn thí điểm những cơ chế mới, mô hình mới.

TPHCM ý thức rất rõ trách nhiệm của mình, quyết tâm tiếp tục “đi trước, mở đường”, không chỉ vì sự phát triển của Thành phố, mà còn đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh và bền vững của cả nước trong giai đoạn mới.

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được trao đổi cùng chuyên viên Trung tâm Phục vụ hành chính công TPHCM. Ảnh: VIỆT DŨNG

● Việc xây dựng Dự án Luật Đô thị đặc biệt đang được xem là “đòn bẩy thể chế”. Theo đồng chí, luật này cần giải quyết những vấn đề cốt lõi nào để thực sự tạo khác biệt?

- Luật Đô thị đặc biệt phải là đột phá về tư duy quản trị, không phải phép cộng của các cơ chế đặc thù đã có mà là phân cấp mạnh mẽ cho thành phố tự quyết, tự chịu trách nhiệm trên các lĩnh vực quan trọng, cốt lõi. Thành phố xác định có 6 giá trị cốt lõi đưa vào dự án luật này với kỳ vọng thực sự tạo sự khác biệt.

Hồ Con Rùa, phường Xuân Hòa. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Công viên nhà thi đấu Phan Đình Phùng, phường Xuân Hòa. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Thứ nhất, về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: Trao quyền cho thành phố được quyền quyết định đơn vị hành chính đặc biệt trong tổng thể chính quyền địa phương 2 cấp (không phải là cấp hành chính mới) với bộ máy và thẩm quyền rộng lớn hơn cấp xã hiện tại nhằm đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại và phù hợp thông lệ quốc tế.

Thứ hai, về quy hoạch và phát triển đô thị: Luật tiếp tục xác lập một quy hoạch tổng thể duy nhất cho TPHCM, với thẩm quyền phê duyệt và điều chỉnh thuộc Chủ tịch UBND thành phố. Cùng với đó mở ra các không gian phát triển mới mà pháp luật hiện hành chưa điều chỉnh đầy đủ, bao gồm không gian số, không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao, không gian đại dương và kinh tế biển. Đây chính là những dư địa phát triển quan trọng.

Khu vực Bến Bạch Đằng, đường Tôn Đức Thắng với hệ thống cao ốc tài chính - thương mại, một trong những động lực tăng trưởng của TPHCM. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Thứ ba về tài chính đô thị: Luật phải trao quyền tự chủ thực chất, bao gồm chủ động ban hành phí và lệ phí đặc thù, khai thác nguồn thu từ đất gắn với TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng), thu phí tín chỉ carbon, đồng thời được giữ lại tại địa phương các nguồn thu phát sinh mới mà luật hiện hành chưa quy định gắn với định hướng phát triển các không gian phát triển mới.

Thứ tư, về huy động nguồn lực phát triển: Luật cần mở ra các công cụ tài chính hiện đại mà pháp luật chung chưa cho phép, hay còn hạn chế như: mô hình hợp tác công tư trong các lĩnh vực ưu tiên của thành phố, phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình được phát hành ở các kênh quốc tế, dẫn vốn từ các thị trường thế giới. Đây là những kênh huy động vốn mà các đô thị lớn trong khu vực đã vận hành hiệu quả.

Thứ năm, về Vùng TPHCM: Luật cần xác định rõ định nghĩa và phạm vi vùng, với cơ chế liên kết toàn diện trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, hạ tầng, quy hoạch và môi trường. Quan trọng hơn, các vấn đề liên vùng cần được trao cho TPHCM và các địa phương thống nhất chủ trì giải quyết, cơ chế Quỹ phát triển Vùng, cùng với các chức năng trung tâm điều phối - trung chuyển mà TPHCM đóng vai trò chủ đạo.

Cuối cùng là luật phải được thiết kế để sau khi Quốc hội bấm nút thông qua là có thể triển khai ngay; cần giao quyền cho địa phương ban hành các quy định thực thi, quy chế thực hiện theo thẩm quyền; để pháp luật nhanh nhất đi vào cuộc sống, đúng với tinh thần phân cấp, phân quyền thực chất mà Trung ương đã chỉ đạo.

Tàu metro vượt qua đường Nguyễn Hữu Cảnh và đi trên rạch Văn Thánh tại phường Thạnh Mỹ Tây, TPHCM. Ảnh: HOÀNG HÙNG

● Thưa đồng chí, để phát huy vai trò đô thị đặc biệt và là “đòn bẩy” tăng trưởng của cả nước, Thành phố sẽ triển khai những giải pháp đột phá nào về thể chế, tài chính - ngân sách nhằm khơi thông nguồn lực, tạo dư địa phát triển mới?

- Để TPHCM thực sự phát huy vai trò đô thị đặc biệt và là “đòn bẩy” tăng trưởng của cả nước, Thành phố xác định đột phá trước hết phải đến từ hoàn thiện thể chế phát triển. Cụ thể, xây dựng Luật Đô thị đặc biệt với trọng tâm là xây dựng các cơ chế, chính sách vượt trội, tháo gỡ kịp thời, dứt điểm các điểm nghẽn, bảo đảm sự đồng bộ, hài hòa trên tất cả các lĩnh vực, từ đó khơi thông mạnh mẽ các nguồn lực xã hội.

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nghe báo cáo, đặt câu hỏi và chỉ đạo tại hiện trường dự án nút giao An Phú, chiều 17/3. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Trên nền tảng đó, Thành phố tập trung phát triển trở thành trung tâm dịch vụ lớn của cả nước và khu vực, với trọng điểm là hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế gắn với phát triển các mô hình tài chính số, Fintech (công nghệ tài chính), quản lý tài sản số và các sàn giao dịch chuyên biệt. Đồng thời, thúc đẩy tài chính xanh, tín dụng xanh, tạo động lực cho phát triển bền vững và nâng cao khả năng cạnh tranh quốc tế. Thành phố chú trọng phát triển kinh tế biển, xây dựng cụm cảng logistics thông minh Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ theo mô hình siêu cảng số, vận hành bằng dữ liệu lớn, kết nối chuỗi cung ứng liên vùng và quốc tế.

Tàu container vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu tại khu vực cảng Cái Mép, TPHCM. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Thành phố xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng, tiếp tục hoàn thiện môi trường kinh doanh bình đẳng, tháo gỡ các rào cản về đất đai, tín dụng, quy hoạch; triển khai hiệu quả các nghị quyết của Trung ương về phát triển kinh tế tư nhân. Đồng thời, phát triển doanh nghiệp nhà nước đủ mạnh để dẫn dắt các ngành then chốt; hỗ trợ kinh tế tập thể theo mô hình hợp tác xã kiểu mới. Song song đó, hình thành các quỹ đầu tư mạo hiểm, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển giao công nghệ từ khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Với cách tiếp cận đồng bộ, TPHCM hướng đến mục tiêu tạo dựng nền tảng thể chế hiện đại, năng động, đủ sức dẫn dắt phát triển trong giai đoạn mới.

● Trong giai đoạn tới, đâu là những “việc phải làm ngay” trong phát triển hạ tầng, bảo vệ môi trường, cũng như thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao chất lượng tăng trưởng, thưa đồng chí?

- Bước vào giai đoạn phát triển mới, những cơ chế, chính sách đang từng bước được hoàn thiện, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với TPHCM. Song song với đột phá về thể chế, TPHCM xác định KH-CN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là nền tảng để hình thành lực lượng sản xuất mới, hiện đại. Thành phố sẽ tập trung phát triển kinh tế tri thức, đầu tư vào các ngành công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, dữ liệu lớn, chuỗi khối, công nghiệp bán dẫn… với mục tiêu trở thành trung tâm công nghệ cao của khu vực.

PGS-TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển Trường Đại học Sài Gòn góp ý tại hội thảo tham vấn chuyên gia về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt chính sách đột phá và không gian phát triển cho TPHCM trong kỷ nguyên mới, do UBND TPHCM phối hợp Đại học quốc gia (ĐHQG) TPHCM tổ chức gày 4/4. Ảnh: VIỆT DŨNG

Ngày 4/4, UBND TPHCM phối hợp Đại học quốc gia (ĐHQG) TPHCM tổ chức hội thảo tham vấn chuyên gia về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt chính sách đột phá và không gian phát triển cho TPHCM trong kỷ nguyên mới. Ảnh: VIỆT DŨNG

Thành phố cũng đẩy mạnh tái cấu trúc công nghiệp theo hướng công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải. Đồng thời, xây dựng các công viên KH-CN, trung tâm R&D (nghiên cứu và phát triển) đạt chuẩn quốc tế, triển khai cơ chế sandbox để thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới. Thành phố ưu tiên phát triển hệ thống giao thông tích hợp, thông minh, kết nối vùng và liên vùng, bao gồm các tuyến vành đai, cao tốc, đường sắt đô thị và hạ tầng logistics.

Khu Công nghệ cao TPHCM, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của thành phố. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Đồng thời, phát triển hạ tầng số đồng bộ với mạng 5G, trung tâm dữ liệu, nền tảng điện toán đám mây, tiến tới hoàn thành xây dựng chính quyền số trước năm 2030, nâng cao hiệu quả điều hành và phục vụ người dân. Thành phố sẽ thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi, kinh tế tuần hoàn; xây dựng hệ sinh thái logistics xanh, giảm phát thải trong chuỗi cung ứng. Việc quy hoạch không gian phát triển mới, kết hợp đầu tư hạ tầng và bảo vệ môi trường sẽ giúp giải quyết căn cơ các vấn đề đô thị, nâng cao chất lượng sống.

Công viên Thương xá Tax, phường Sài Gòn. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Với cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ và hiện đại, TPHCM hướng tới mục tiêu phát triển nhanh nhưng bền vững, trở thành đô thị thông minh, trung tâm đổi mới sáng tạo, nơi người dân được thụ hưởng ngày càng tốt hơn các thành quả phát triển.

Cảng và Khu chế xuất Tân Thuận, TPHCM, nơi diễn ra hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa sôi động. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Quốc lộ 13 phường Hiệp Bình, TPHCM. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Nút giao An Phú đang được đẩy nhanh thi công, nhiều hạng mục dần hình thành, kết nối trục giao thông cửa ngõ phía Đông TPHCM, ghi nhận ngày 17/3. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Bán đảo Bình Quới - Thanh Đa nhìn từ trên cao, khu vực đang được TPHCM triển khai dự án khu đô thị mới sau nhiều năm quy hoạch treo. Ảnh: HOÀNG HÙNG