Trong bối cảnh số lượng người mắc bệnh suy thận nhân tạo ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã trình Ủy ban Nhân dân thành phố về việc xây dựng Nghị quyết hỗ trợ 100% chi phí cho bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối đã mang lại niềm vui cho hàng ngàn gia đình.
Chính sách an sinh giàu tính nhân văn này được kỳ vọng sẽ giải tỏa gánh nặng tài chính, là điểm tựa tinh thần tiếp thêm nghị lực cho những người bệnh trên hành trình duy trì sự sống.
Bệnh nhân chạy thận gia tăng và trẻ hóa
Mới 23 tuổi nhưng T.Q.T (ngụ phường Chánh Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh) đã phải đến bệnh viện lọc máu định kỳ 3 lần/tuần.
Nửa năm trước, T. nhập viện trong tình trạng mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn, chướng bụng kéo dài. Các bác sỹ chẩn đoán T. suy thận mạn giai đoạn cuối.
Trước đó, thanh niên này thường xuyên thức khuya, ăn uống thất thường, hay uống nước tăng lực, chủ yếu sử dụng thức ăn nhanh… Đây chỉ là một trong nhiều bệnh nhân có tuổi đời còn khá trẻ phải chạy thận nhân tạo tại Bệnh viện Chợ Rẫy Thành phố Hồ Chí Minh.
Tiến sỹ, bác sỹ Nguyễn Minh Tuấn, Trưởng Khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết số lượng bệnh nhân bị suy thận mạn, phải lọc máu định kỳ đang có xu hướng tăng từng năm, trong đó có nhiều trường hợp là người trẻ tuổi. Ca bệnh nhỏ tuổi nhất mà bệnh viện từng tiếp nhận là một bệnh nhân 16 tuổi và đến nay đã trải qua hơn 30 năm chạy thận tại Bệnh viện Chợ Rẫy.
Hiện Khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Chợ Rẫy có 74 máy lọc thận, điều trị cho 427 bệnh nhân lọc máu định kỳ. Trung bình mỗi ngày, đơn vị này thực hiện khoảng 220 lượt chạy thận định kỳ, bên cạnh 50-75 ca lọc máu cấp cứu.
“Hiện hệ thống máy lọc máu tại khoa luôn hoạt động gần như hết công suất. Mỗi máy thận nhân tạo thực hiện khoảng 4 lượt lọc máu/ngày, cá biệt một số máy phục vụ cấp cứu có thể vận hành tới 5 lượt/ngày, nghĩa là có những người phải chạy thận ca 4, ca 5,” bác sỹ Tuấn thông tin.
Ở tuyến dưới, Bệnh viện Lê Văn Thịnh cũng rơi vào tình trạng quá tải bệnh nhân chạy thận từ nhiều năm nay. Bác sỹ Nguyễn Thị Hồng Quyên, Khoa Thận nhân tạo cho biết hiện Khoa đang điều trị cho khoảng 230 bệnh nhân suy thận mạn. Đáng chú ý, gần 15% bệnh nhân chạy thận tại bệnh viện dưới 40 tuổi, trong đó có không ít trường hợp chưa đến 30 tuổi. Điều này cho thấy bệnh thận mạn không còn là bệnh lý chỉ gặp ở người cao tuổi mà đang có xu hướng trẻ hóa.
Thống kê của Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, toàn thành phố hiện có khoảng 9.000 người bệnh chạy thận nhân tạo tại 39 cơ sở y tế trực thuộc Sở Y tế và 8 cơ sở thuộc Bộ, ngành. Hiện các cơ sở y tế tại Thành phố Hồ Chí Minh có tổng số 766 máy lọc thận, hoạt động gần như hết công suất.
Bình quân mỗi máy lọc thận hoạt động 3 ca mỗi ngày, có những đơn vị quá tải người bệnh buộc phải chạy thận ca 4, thậm chí là ca 5. Điều này đồng nghĩa với nhiều bệnh nhân phải chạy thận vào đêm khuya.
Khi mọi người bắt đầu yên giấc thì hành trình chạy thận duy trì sự sống của chị Trần Thị Ngọc Giàu (31 tuổi, ngụ phường Long Trường) mới bắt đầu. Bắt xe ôm đến Bệnh viện Lê Văn Thịnh lúc 11 giờ khuya, chị Giàu chuẩn bị bước vào chạy thận ca 5.
Sau 4 tiếng lọc máu, chị Giàu tranh thủ chợp mắt tại bệnh viện và trở về nhà vào sáng sớm để đưa con đi học rồi đi làm. Do sức khỏe suy giảm nghiêm trọng, chị Giàu chỉ có thể nhận làm các công việc phụ quán ăn, giúp việc nhà theo giờ với thu nhập ít ỏi.
"Mỗi tháng, ngoài tiền đi lại, tôi vẫn phải đóng thêm từ 3 - 4 triệu đồng chi phí đồng chi trả và các khoản phát sinh. Trong những năm qua, tôi còn phải nhập viện phẫu thuật cấp cứu nhiều lần. Kinh tế khó khăn, tinh thần sa sút, tôi không biết mình còn trụ được bao lâu trong khi hai con nhỏ còn quá thơ dại," chị Giàu tâm sự.
Nhân viên y tế Bệnh viện Thống Nhất Thành phố Hồ Chí Minh theo dõi bệnh nhân chạy thận nhân tạo. (Ảnh: Đinh Hằng/TTXVN)Kỳ vọng vào chính sách mới
Tranh thủ chạy thận ca đêm bởi ban ngày còn phải đưa đón cháu lớn đi học và trông cháu nhỏ, ông Vũ Ngọc Sơn (61 tuổi, ngụ phường Cát Lái) chia sẻ về hành trình duy trì sự sống gian nan của mình: “Tôi bị bệnh mấy năm nay rồi, không có đủ sức khỏe để đi làm kiếm tiền nên chỉ có thể giúp con trông cháu. Dù không có thu nhập nhưng hằng tháng tôi vẫn phải chi trả một phần thuốc men, vật tư y tế ngoài phạm vi Bảo hiểm y tế. Điều này cũng là gánh nặng cho bản thân và con cái."
Theo bác sỹ Nguyễn Thị Hồng Quyên, Bệnh viện Lê Văn Thịnh, người bệnh chạy thận nhân tạo được Bảo hiểm y tế chi trả 80% và phải đồng chi trả 20% nên trung bình mỗi tháng họ vẫn phải đóng thêm khoảng 3 triệu đồng.
Bên cạnh đó, một số người bệnh còn phải nhập viện điều trị các bệnh khác do sức khỏe yếu, bổ sung thêm thuốc bổ, thuốc tạo máu... Những chi phí này gây nên gánh nặng kinh tế cho bệnh nhân và gia đình. Nhiều người bệnh đã bỏ điều trị giữa chừng hoặc giảm số lần chạy thận để tiết kiệm chi phí và hậu quả phải trả bằng cả tính mạng.
Trong bối cảnh đó, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã lấy ý kiến và trình Ủy ban Nhân dân Thành phố xây dựng Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh cho người bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối điều trị bằng chạy thận nhân tạo hoặc lọc màng bụng chu kỳ.
Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất ngân sách thành phố hỗ trợ 100% phần chi phí cùng chi trả sau khi Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán đối với hai dịch vụ kỹ thuật gồm chạy thận nhân tạo thường quy và lọc màng bụng chu kỳ.
Người bệnh chạy thận nhân tạo tại Bệnh viện Chợ Rẫy Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Đinh Hằng/TTXVN)Sở Y tế cũng đề xuất mở rộng đối tượng thụ hưởng là người bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối có thẻ Bảo hiểm y tế, điều trị tại các cơ sở y tế trên địa bàn Thành phố và có đăng ký thường trú hoặc tạm trú liên tục từ 12 tháng trở lên.
Người bệnh được hỗ trợ thông qua hình thức khấu trừ trực tiếp tại cơ sở khám chữa bệnh. Người bệnh không phải làm thủ tục nhận tiền phức tạp, các bệnh viện sẽ trực tiếp tổng hợp dữ liệu để thanh quyết toán với ngân sách thành phố.
Theo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, suy thận mạn giai đoạn cuối là bệnh lý đặc biệt nghiêm trọng, người bệnh phải điều trị thay thế thận suốt đời. Trung bình mỗi bệnh nhân chạy thận nhân tạo 12 lần/tháng, còn lọc màng bụng thực hiện 30 lần/tháng.
Mặc dù đã được Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả phần lớn chi phí, người bệnh vẫn phải thanh toán phần cùng chi trả với tần suất cao và kéo dài, tạo áp lực lớn về tài chính.
Sở Y tế ước tính tổng kinh phí phần cùng chi trả cần hỗ trợ ước khoảng 165,85 tỉ đồng/năm. Với kinh phí dự kiến này hoàn toàn nằm trong khả năng cân đối ngân sách của Thành phố.
Thông tin về đề xuất hỗ trợ 100% chi phí đồng chi trả như một làn gió xuân ấm áp thổi đến các phòng bệnh chạy thận.
“Nếu được thành phố hỗ trợ miễn phí hoàn toàn thì tốt quá, cuộc sống của những người bệnh như chúng tôi sẽ bớt ngột ngạt, bớt lo toan hơn,” ông Vũ Ngọc Sơn, phường Cát Lái - một người bệnh chạy thận lâu năm bày tỏ.
Không chỉ gỡ bỏ rào cản tài chính mà chính sách này còn là "chiếc phao cứu sinh" vực dậy niềm tin sống cho hàng ngàn bệnh nhân suy thận mạn.