Không gian “mở” về Bác Hồ
Công viên Nguyễn Tư Nghiêm (phường Bình Trưng) vừa được khánh thành đúng dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Bên lối đi rợp bóng cây, những khung tranh tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh được đặt trang trọng. Trẻ nhỏ vừa vui chơi vừa xem tranh, ảnh về Bác Hồ; người lớn tuổi dừng lại đọc từng dòng trích dẫn.
“Ông ơi, vì sao Bác Hồ lại ra đi tìm đường cứu nước?”, bé Phạm Tuệ Minh (6 tuổi) đánh vần từng chữ rồi chạy lại hỏi ông nội. Ông Phạm Văn Đước kiên trì giảng giải cho cháu gái. “Cháu tôi khá tò mò với mọi thứ xung quanh nên khi đọc được chữ nào là hỏi nghĩa của chữ đó. Bản thân tôi phải nghiên cứu nhiều hơn các thông tin chính xác về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh để giải thích cho cháu hiểu”, ông Phạm Văn Đước chia sẻ.
Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong khuôn viên Công viên Nguyễn Tư Nghiêm trưng bày 28 khung tranh, giới thiệu các mốc trong cuộc đời, sự nghiệp của Bác; những bảo vật quốc gia; tư tưởng Hồ Chí Minh đối với các giới, các ngành, các lĩnh vực. Điểm ấn tượng của không gian còn nằm ở cách tái hiện văn hóa lúa nước Nam bộ qua những vật dụng đời sống quen thuộc; đồng thời gợi nhắc các nghề truyền thống như làm gạch, ngói, gốm sứ từng hiện diện ở vùng đất này. Từ đó, câu chuyện về Bác Hồ được đặt trong mạch chảy văn hóa, giúp người xem dễ liên hệ, dễ thấu cảm.
Tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh ở Trường THPT Marie Curie (phường Xuân Hòa), các mô hình Bến Nhà Rồng, hang Pác Bó, lán Nà Nưa... do thầy trò thực hiện giúp bài học lịch sử trở nên trực quan. Việc tích hợp mã QR cũng giúp học sinh dễ dàng tra cứu thông tin, chủ động trong tiếp cận tư liệu.
Đến tháng 1/2026, TPHCM có 5.680 mô hình Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, hiện hữu ở mọi lĩnh vực, từ hệ thống chính trị, trong lực lượng vũ trang đến các cơ sở tôn giáo, doanh nghiệp, trường học và cộng đồng dân cư. Trong đó, 832 mô hình mới được thiết lập sau sáp nhập đơn vị hành chính. TPHCM đã triển khai đồng bộ việc số hóa các tư liệu, hiện vật thông qua quét 3D, thực tế ảo (VR/AR) và tour tham quan 3600. Các nền tảng mạng xã hội cũng được sử dụng để lan tỏa các infographic, video clip và tác phẩm văn học nghệ thuật về Bác đến đông đảo công chúng.
Ở Trường Tiểu học Trần Quốc Toản (phường Lái Thiêu), Không gian văn hóa Hồ Chí Minh rộng khoảng 30m2 được thiết kế như “phòng học mở”, kết nối khu học tập và hành chính. Ở đó, ngôi nhà sàn của Bác được tái hiện giản dị; cùng các hình ảnh, sách báo, tư liệu, hiện vật về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Bác Hồ được trưng bày hợp lý, dễ tiếp cận. Thầy Đặng Thanh Bình, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trần Quốc Toản, cho biết, sau mỗi tiết học, nhiều em học sinh chủ động ghé không gian đọc thêm sách, kể cho nhau nghe một câu chuyện về Bác. Những việc nhỏ ấy lặp lại mỗi ngày, đang bồi đắp nhận thức cho học sinh bằng trải nghiệm thực tế.
Soi mình từ tấm gương của Bác
Ngay sau sáp nhập, nhiều địa bàn mới của TPHCM đã triển khai xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh phù hợp điều kiện thực tế. Tại xã Châu Pha, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được đặt tại tầng 2 trụ sở xã, với các mốc biên niên về cuộc đời, sự nghiệp của Bác, cùng kệ sách gồm các tác phẩm như Tuyên ngôn Độc lập, Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đường Kách mệnh và nhiều mẩu chuyện, tư liệu liên quan.
Việc bố trí Không gian văn hóa Hồ Chí Minh ngay trong trụ sở giúp việc học tập và làm theo Bác diễn ra thường xuyên. Chủ tịch UBND xã Châu Pha Phan Minh Hợp cho hay, mô hình hướng đến xây dựng môi trường để mỗi cán bộ tự rèn luyện trong công việc, học theo Bác bắt đầu từ những việc cụ thể: đúng trách nhiệm, đúng giờ, đúng quy trình và ứng xử văn minh với người dân.
Nằm ngay sảnh chính của Ban Chỉ huy quân sự phường Diên Hồng, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được sắp xếp, bài trí trang trọng. Đơn vị cũng thực hiện số hóa kho tư liệu quý và thể hiện mã QR. Đặc biệt, để việc học tập và làm theo gương Bác trở nên sinh động, dễ nhớ, đơn vị còn xây dựng các tư liệu thành sách nói và các bài hát về Bác Hồ, ca ngợi quê hương, đất nước để phát vào giờ giải lao. Còn tại Ban Chỉ huy Quân sự xã Long Điền, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh đã trở thành điểm sinh hoạt chính trị thường xuyên, là “địa chỉ đỏ” góp phần bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm cho cán bộ, chiến sĩ.
Ở các cơ sở tôn giáo, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh cũng được chú trọng xây dựng để lan tỏa tư tưởng, đạo đức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến các giáo dân, phật tử. Tại chùa Bửu Long (phường Long Bình), Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được xây dựng trong Nhà tưởng niệm Bác Hồ. Nhiều tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh được sắp xếp theo từng khu vực.
Ngoài ra, tấm gương Bác Hồ còn được lan tỏa với các câu chuyện, các thông tin được phát qua loa phát thanh. Hòa thượng Viên Minh, Trụ trì chùa Bửu Long, cho biết, khi phật tử đến đây thắp hương, tham quan nhà tưởng niệm, chùa sẽ mở loa để các phật tử nghe, giúp phật tử hiểu được giá trị từ đạo đức, phong cách của Người.
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định yêu cầu đẩy mạnh xây dựng hệ giá trị quốc gia, trong đó hệ giá trị văn hóa giữ vai trò quan trọng cho giai đoạn phát triển đất nước 2026-2030. Những mô hình như Không gian văn hóa Hồ Chí Minh ở cơ sở có ý nghĩa thiết thực, nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng vào đời sống hàng ngày, biến các giá trị tư tưởng, văn hóa thành những điều “có thể nhìn thấy, có thể chạm tới, có thể học tập” đối với mỗi người dân.
Ông Trần Quốc Trung, Bí thư Đảng ủy phường Bình Trưng: Người dân dễ dàng tiếp cận tư liệu về Bác Hồ
Việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh “mở” xuất phát từ yêu cầu đưa tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác thấm sâu vào cộng đồng, bằng những hình thức linh hoạt, phù hợp với điều kiện đô thị. Không gian “mở” giúp mọi người dễ dàng tiếp cận tư liệu về Bác, không bị giới hạn bởi thời gian hay khuôn khổ hành chính.
Không gian văn hóa Hồ Chí Minh ở phường Bình Trưng không dừng lại ở việc trưng bày tư liệu, mà quan trọng hơn là tạo môi trường để người dân tự giác học tập và làm theo Bác. Do đó, phường khuyến khích các đơn vị sinh hoạt chuyên đề, đọc sách, kể chuyện, giao lưu ngay tại không gian này để những giá trị về lòng yêu nước, tinh thần vì cộng đồng, lối sống giản dị, trách nhiệm với xã hội… của Bác từng bước được lan tỏa.
Bà Ong Thụy Hoàng Mai, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Lái Thiêu: Thi ý tưởng xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh
Cuộc thi ý tưởng sáng tạo trong xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh của phường thu hút nhiều đơn vị tham gia với nhiều mô hình, ý tưởng đa dạng, phong phú. Cuộc thi cũng là dịp để cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên, lực lượng vũ trang, học sinh và người dân trên địa bàn nghiên cứu sâu hơn về tư tưởng, đạo đức của Bác, từ đó thêm thấm thía những lời Bác dạy để sống và làm việc, học tập, sinh hoạt nền nếp hơn, sáng tạo hơn, luôn vì cộng đồng, vì lợi ích chung.
Thời gian tới, chúng tôi lựa chọn các mô hình tiêu biểu, có cách làm sáng tạo, hiệu quả để tuyên truyền, nhân rộng trên địa bàn. Qua đó, từng bước đưa Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trở thành điểm sinh hoạt chính trị, văn hóa thường xuyên, góp phần lan tỏa sâu rộng việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người trong đời sống xã hội.