Sáng 9/9, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức tọa đàm "Những điểm mới của Luật Báo chí và chế tài pháp lý: Nhận diện rủi ro, bảo vệ đạo đức nghề báo".

Tọa đàm do Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức. Ảnh: VIỆT DŨNG

AI không chịu trách nhiệm thay nhà báo

Phát biểu khai mạc tọa đàm, nhà báo Trần Trọng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phụ trách phía Nam, cho biết báo chí hiện đang hoạt động trong một môi trường truyền thông có tốc độ biến đổi chưa từng có. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo cùng sự xuất hiện và lan rộng của các nền tảng truyền thông mới đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin.

Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phụ trách phía Nam Trần Trọng Dũng phát biểu khai mạc. Ảnh: VIỆT DŨNG

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với người làm báo ngày càng cao, không chỉ phải bảo đảm tính nhanh nhạy, chính xác, hấp dẫn của thông tin, mà còn phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, đề cao trách nhiệm xã hội và giữ vững những chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ VH-TT-DL, trình bày những điểm mới của Luật Báo chí 2025. Phó Cục trưởng Cục Báo chí lưu ý, Luật Báo chí 2025 và Nghị định 237/2026/NĐ-CP (quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Báo chí) yêu cầu cơ quan báo chí tuân thủ pháp luật về báo chí, AI và các quy định liên quan khi sử dụng AI trong thu thập, sản xuất, biên tập, phân phối nội dung. Cơ quan báo chí phải kiểm chứng, rà soát và chịu trách nhiệm về tính xác thực, tính hợp pháp của nội dung do AI tạo ra hoặc hỗ trợ tạo ra.

Phó Cục trưởng Cục Báo chí Nguyễn Văn Hiếu phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: VIỆT DŨNG

Rủi ro vì "ảo giác AI"

Trình bày tham luận “Quản trị rủi ro pháp lý và đạo đức trong tòa soạn số”, Phó Tổng Biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng Nguyễn Đức Hiển nhận định, AI không thể chịu trách nhiệm thay nhà báo. Báo Sài Gòn Giải Phóng đã xây dựng và sẽ sớm ban hành quy chuẩn sử dụng AI trong hoạt động tác nghiệp.

Phó Tổng Biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng Nguyễn Đức Hiển trình bày tham luận. Ảnh: VIỆT DŨNG

Theo nhà báo Nguyễn Đức Hiển, AI có thể tóm tắt tài liệu, dịch, đề xuất tiêu đề, phân tích dữ liệu, tạo hình ảnh, âm thanh, video nhưng AI cũng có thể tạo ra dữ kiện sai rất thuyết phục. Khi thông tin sai được xuất bản, AI không đứng ra cải chính, không chịu kỷ luật, không bồi thường và không chịu trách nhiệm pháp lý thay cơ quan báo chí. Vì vậy, tòa soạn cần có quy chế nội bộ xác định AI được dùng vào việc gì và việc gì không được giao hoàn toàn cho AI, nội dung nào phải được kiểm chứng bởi con người và ai chịu trách nhiệm cuối cùng.

Các đại biểu tham dự tọa đàm. Ảnh: VIỆT DŨNG

"Pháp luật xác định giới hạn mà người làm báo không được vượt qua, nhưng đạo đức nghề nghiệp đòi hỏi cao hơn. Có những thông tin pháp luật không cấm đăng nhưng việc công bố có thể gây tổn thương không cần thiết; có những hình ảnh có thể sử dụng nhưng không nhất thiết phải sử dụng; có những chi tiết đời tư là thật nhưng không đóng góp gì cho lợi ích công chúng; có những tiêu đề không hoàn toàn sai nhưng cố ý dẫn người đọc tới một cách hiểu sai", nhà báo Nguyễn Đức Hiển trình bày.

Trình bày tham luận “Kinh nghiệm xây dựng Bộ lọc quy trình kiểm duyệt nội bộ của Báo Nhân Dân”, nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật, Phó Trưởng Ban Nhân Dân điện tử, Báo Nhân Dân, chia sẻ 4 nhóm rủi ro lớn trong xuất bản gồm rủi ro về chính trị và tư tưởng; bản quyền và dữ liệu cá nhân; thương mại; trí tuệ nhân tạo, trong đó đặc biệt là tình trạng AI bịa đặt số liệu, được gọi là "ảo giác AI".

Để đối phó với những rủi ro đó, nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật cho biết, quy trình cần thiết lập 4 cấp phòng vệ trên hệ thống CMS, gồm người nhập liệu, biên tập viên, kíp trưởng, lãnh đạo ban và Ban biên tập.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: VIỆT DŨNG

Phó Cục trưởng Cục Báo chí Nguyễn Văn Hiếu đánh giá, AI bản chất vẫn là công cụ hỗ trợ đắc lực cho nhà báo. Các định dạng như infographic, longform, e-magazine... đều đang ứng dụng tốt công nghệ mới này. Tuy nhiên, không phải ai dùng AI cũng cho ra kết quả giống nhau; AI cần được huấn luyện và cung cấp nhiều tài liệu để trở nên thông minh, chuẩn xác hơn. Hiện đã có quy định chung về dán nhãn nội dung AI theo Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025.

Công khai tài khoản mạng xã hội của cơ quan báo chí

 Ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở VH-TT TPHCM, cho biết, nền tảng mạng xã hội là cơ hội cho các cơ quan báo chí cung cấp thông tin chính thống đến bạn đọc. Sắp tới, TPHCM sẽ công khai danh sách tài khoản mạng xã hội của cơ quan báo chí đến tận khu phố để lan tỏa, tăng cường tương tác.

TPHCM đang vận hành phần mềm lắng nghe mạng xã hội để phát hiện thông tin trùng lắp hoặc sai sót. Các cơ quan báo chí phải tái cơ cấu bộ máy để kiểm soát việc sản xuất trên các nền tảng. Thành phố sẽ tạo ứng dụng, cung cấp danh sách các phóng viên tác nghiệp trên địa bàn. Thông qua ứng dụng này, các địa phương và doanh nghiệp có thể dễ dàng tra cứu, xác minh thông tin, đảm bảo các phóng viên đăng ký và hoạt động tác nghiệp đúng theo quy định của pháp luật.