Những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực tự đổi mới, tự chỉnh đốn của Đảng, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, khắc phục tình trạng lạm quyền, né tránh trách nhiệm.

Theo các chuyên gia, việc chuyển chủ trương thành hành động, lấy kết quả thực chất và hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia, củng cố niềm tin của nhân dân, tạo động lực phát triển đất nước.

Lấy kết quả thực chất làm thước đo xây dựng Đảng

Phân tích những thông điệp trọng tâm trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, Đại tá Đỗ Phú Thọ, Tổng Biên tập Báo Cựu chiến binh Việt Nam, cho rằng bài phát biểu tập trung vào các thông điệp cốt lõi gắn liền với công tác xây dựng Đảng, chỉnh đốn Đảng và định hướng phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Trước hết, thông điệp về tự sửa chữa và lắng nghe sự thật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh “Muốn tự sửa chữa, trước hết phải nghe được sự thật” đi đôi với yêu cầu “Lắng nghe phải đi liền với trả lời, giải quyết.”

Theo Đại tá Đỗ Phú Thọ, điều này đòi hỏi tổ chức Đảng và cán bộ phải dũng cảm đối diện với khuyết điểm, tạo môi trường phản biện lành mạnh, không né tránh hay xem nhẹ các ý kiến trái chiều.

Thông điệp thứ hai về việc chuyển hóa chủ trương thành hành động thực chất. Các nghị quyết, quyết sách phải đi vào thực tế, tuyệt đối không để lãng phí các nguồn lực quốc gia gồm “vốn, đất đai, tài sản và cơ hội.”

Thông điệp thứ ba nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng cao trên cơ sở phát huy nội lực và bảo đảm tính bền vững. Trong bối cảnh dư địa điều hành kinh tế vĩ mô thu hẹp, tăng trưởng cần dựa vào nâng cao năng suất, sức cạnh tranh, năng lực tự chủ của nền kinh tế và duy trì nền tảng ổn định lâu dài.

Đại tá Đỗ Phú Thọ khẳng định những thông điệp này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là mệnh lệnh giúp các tổ chức Đảng nâng cao năng lực tự nhận diện, tự kiểm tra, sửa chữa khuyết điểm từ trong nội bộ; khắc phục tình trạng "im lặng," ngại va chạm hay hình thức trong sinh hoạt Đảng; củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân dựa trên sự thấu hiểu và giải quyết thực chất các bức xúc của người dân.

Thông điệp yêu cầu tối ưu hóa việc sử dụng các nguồn lực xã hội, ngăn chặn thất thoát, lãng phí để kiến tạo đà tăng trưởng mới; nâng cao tính tự chủ, năng lực cạnh tranh quốc gia; đảm bảo sự kết hợp nhịp nhàng giữa tiến độ và chất lượng thực hiện, đưa các mục tiêu chiến lược của đất nước về đích hiệu quả và bền vững.

Đại tá Đỗ Phú Thọ cho rằng, tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc gắn xây dựng Đảng với quản trị quốc gia và phát triển đất nước là một bước chuyển biến tư duy sâu sắc, mang tính chuẩn mực và thực tiễn cao. Đó là chuyển từ "quản lý quy trình" sang "quản trị theo mục tiêu và sản phẩm."

Tinh thần chỉ đạo đòi hỏi các nghị quyết, chủ trương không dừng lại ở việc ban hành văn bản hay số lượng đề án, mà phải được đo lường bằng kết quả cụ thể, thực chất và mang lại lợi ích trực tiếp cho nhân dân. Các tổ chức đảng cần đổi mới phương thức lãnh đạo, xây dựng văn hóa công vụ đề cao tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, biết giao quyền và trọng dụng nhân tài.

Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là cơ sở quan trọng để siết chặt kỷ luật, kỷ cương; đồng thời thúc đẩy cải cách hành chính, phân cấp phân quyền gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực và bảo vệ cán bộ đổi mới vì lợi ích chung.

Các quyết sách được kỳ vọng sẽ giải quyết dứt điểm các vướng mắc từ thực tiễn cơ sở, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển và bồi đắp sức mạnh tổng thể của quốc gia.

Về công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, để thực hiện yêu cầu "Muốn tự sửa chữa, trước hết phải nghe được sự thật" và bảo vệ những ý kiến đóng góp thẳng thắn trong sinh hoạt Đảng, Đại tá Đỗ Phú Thọ cho rằng, các cấp ủy cần xây dựng cơ chế bảo vệ người góp ý, đồng thời xử lý nghiêm hành vi gây khó khăn cho người có ý kiến phê bình thẳng thắn. Bên cạnh đó, cần duy trì đối thoại định kỳ giữa người đứng đầu với cán bộ, đảng viên và nhân dân, ghi nhận và theo dõi việc giải quyết các ý kiến.

Tinh thần cầu thị, thái độ lắng nghe, kết quả khắc phục hạn chế qua tự phê bình, phê bình cần trở thành tiêu chí quan trọng trong đánh giá cán bộ, đảng viên. Ủy ban kiểm tra các cấp cần tăng cường dự sinh hoạt tại các chi bộ, đảng bộ cơ sở; chủ động nắm bắt các biểu hiện "dĩ hòa vi quý," "nể nang né tránh" hoặc ém nhẹm khuyết điểm để kịp thời chấn chỉnh.

Mọi ý kiến đóng góp xác đáng phải được tổng hợp, phân loại, giải trình công khai trước tập thể. Những sai phạm được chỉ ra phải có lộ trình sửa chữa cụ thể và công khai kết quả, tránh việc phê bình xong rồi "đâu lại vào đấy."

Đổi mới phương thức lãnh đạo, phân định rõ trách nhiệm

Phân tích nguyên nhân tình trạng bao biện, làm thay, buông lỏng lãnh đạo hoặc xin ý kiến nhiều vòng về việc thuộc thẩm quyền, Thượng tá, Tiến sĩ Trần Hữu Huy, Viện Chiến lược và Lịch sử Quốc phòng Việt Nam, cho rằng những hạn chế này xuất phát từ cả yếu tố chủ quan và khách quan.

Trước hết, nhận thức về chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ giữa lãnh đạo với quản lý, điều hành ở một số nơi chưa đầy đủ. Việc phân định trách nhiệm giữa cấp ủy, tổ chức đảng với chính quyền, cơ quan chuyên môn và người đứng đầu có lúc, có nơi chưa rõ ràng, dẫn đến hai khuynh hướng trái ngược: có nơi lãnh đạo can thiệp quá sâu vào công việc thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý, làm hạn chế tính chủ động của bộ máy điều hành; có nơi lại buông lỏng vai trò lãnh đạo, thiếu kiểm tra, giám sát, không kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh.

Tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm và tư duy an toàn khiến một số cán bộ có xu hướng đẩy việc lên cấp trên, xin ý kiến nhiều cấp, nhiều vòng, kể cả đối với những vấn đề đã được phân cấp, phân quyền, làm suy giảm tính chủ động, gây trì trệ trong thực thi công vụ.

Trong khi đó, thể chế và cơ chế phân cấp, phân quyền ở một số lĩnh vực chưa đồng bộ. Quy định về thẩm quyền, trách nhiệm giải trình và cơ chế phối hợp còn có những điểm chồng chéo, gây khó khăn trong xác định trách nhiệm, tổ chức thực hiện.

Phương thức lãnh đạo, quản lý, đánh giá cán bộ ở một số nơi chậm đổi mới, còn nặng về quy trình, thủ tục, báo cáo, chưa chú trọng đúng mức đến sản phẩm đầu ra cũng như hiệu quả thực tế.

Trong bài phát biểu tại Hội nghị Trung ương 4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Xây dựng Đảng phải toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ; nâng cao sức chiến đấu, trách nhiệm nêu gương và ý thức phục vụ nhân dân.

Sự trong sạch, vững mạnh phải thể hiện ở kết quả công việc, sự liêm chính của cán bộ và niềm tin của nhân dân. Để cụ thể hóa những yêu cầu này thành chuyển biến thực chất, Thượng tá, Tiến sỹ Trần Hữu Huy đề xuất triển khai đồng bộ bốn nhóm giải pháp.

Trước hết, cần cụ thể hóa chủ trương, nghị quyết thành nhiệm vụ và kết quả có thể kiểm chứng. Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị phải xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ, sản phẩm đầu ra và trách nhiệm của tập thể, cá nhân, nhất là người đứng đầu.

Việc đánh giá cán bộ cần căn cứ vào kết quả thực hiện chức trách, chất lượng công việc, hiệu quả giải quyết các vấn đề thực tiễn, khắc phục tình trạng đánh giá chung chung, nặng về báo cáo thành tích. Đối với nhiệm vụ chậm tiến độ, chất lượng thấp hoặc không hoàn thành, cần làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm để kịp thời chấn chỉnh.

Bên cạnh đó, cần xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, có năng lực và tinh thần trách nhiệm cao. Theo Thượng tá, Tiến sỹ Trần Hữu Huy, liêm chính không chỉ thể hiện ở việc không tham nhũng, tiêu cực, mà còn ở sự công tâm, minh bạch trong thực thi công vụ, thái độ tận tụy phục vụ Nhân dân và tinh thần dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

Muốn vậy, cần kết hợp giáo dục, rèn luyện đạo đức với kiểm soát quyền lực; thực hiện nghiêm trách nhiệm nêu gương và các quy định về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Công tác cán bộ cần được đổi mới theo hướng đánh giá thực chất, bố trí đúng người, đúng việc, kịp thời chấn chỉnh những trường hợp yếu kém, thiếu trách nhiệm.

Ngoài ra, nâng cao hiệu lực kiểm tra, giám sát, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương của Đảng. Công tác kiểm tra cần chủ động phòng ngừa, phát hiện vi phạm từ sớm, từ xa, tập trung vào những lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Sau kiểm tra, phải theo dõi việc khắc phục hạn chế, khuyết điểm; xử lý vi phạm khách quan, đúng quy định, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Đồng thời, cần phân biệt rõ hành vi cố ý vi phạm, vụ lợi với những hạn chế phát sinh trong quá trình đổi mới vì lợi ích chung, bảo đảm việc xem xét trách nhiệm đúng bản chất, không làm triệt tiêu tinh thần chủ động, sáng tạo.

Phát huy vai trò giám sát của nhân dân, lấy hiệu quả phục vụ và mức độ hài lòng của người dân làm thước đo quan trọng. Cấp ủy, chính quyền cần thực hiện nghiêm việc tiếp xúc, đối thoại, công khai quy trình giải quyết công việc và kịp thời xử lý những kiến nghị chính đáng của người dân.

Niềm tin của nhân dân không thể chỉ được tạo dựng bằng tuyên truyền hay cam kết, mà phải được bồi đắp từ sự công bằng trong thực thi chính sách, thái độ tôn trọng nhân dân và kết quả giải quyết những vấn đề thiết thực của đời sống-Thượng tá, Tiến sỹ Trần Hữu Huy nhấn mạnh.