Điều hành phiên thảo luận về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải nêu rõ, dự án luật Đất đai (sửa đổi) là dự án luật đồ sộ, khó, phức tạp, là nhiệm vụ lập pháp quan trọng của cả nhiệm kỳ. Việc sửa đổi luật huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị, mọi tầng lớp nhân dân. Quy định của luật ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt đời sống kinh tế xã hội, quyền và lợi ích của người dân. Chất lượng của dự án luật phải được đặt lên hàng đầu, đòi hỏi phải nghiên cứu kỹ lưỡng, thận trọng trên cơ sở khoa học, thực tiễn. Qua 2 kỳ họp, Chính phủ và các cơ quan của Quốc hội đã rất cố gắng, nỗ lực, dự thảo luật từng bước được hoàn thiện, nhiều nội dung quan trọng đã được thể chế hóa. Tuy nhiên, còn nhiều chính sách quan trọng chưa thiết kế được phương án tối ưu, nhiều nội dung còn có ý kiến khác nhau, chưa có điều kiện rà soát kỹ các nội dung cần có điều kiện chuyển tiếp, việc rà soát, hoàn thiện cần có thời gian, thận trọng và kỹ lưỡng.

Thảo luận về dự thảo luật, nhiều đại biểu (ĐB) cũng đề nghị phải rà soát thận trọng về dự thảo luật. ĐB Nguyễn Duy Minh (Đà Nẵng) cho biết, còn nhiều nội dung còn có các phương án khác nhau, chưa thống nhất như trong báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH). ĐB kiến nghị Quốc hội cần thận trọng xem xét, nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi thông qua dự án luật. Theo ĐB, Luật Đất đai là luật rất quan trọng, phức tạp, tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường của đất nước. Kỳ họp lần này dự kiến thông qua Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), nên cần rà soát để đảm bảo không mâu thuẫn, xung đột. Nhấn mạnh đây là dự án luật hết sức quan trọng, ĐB Lê Thanh Vân (Cà Mau) cũng đề nghị cần hết sức cẩn trọng khi xem xét thông qua. ĐB Bế Trung Anh (Trà Vinh) cũng đề nghị Quốc hội cân nhắc rất cẩn trọng trong việc thông qua tại kỳ họp thứ 6 khi còn có quá nhiều ý kiến khác nhau trong dự thảo luật…

Phiên thảo luận sáng 3/11

Về nguyên tắc lập và phê duyệt quy hoạch sử dụng đất các cấp, ĐB Đỗ Thị Việt Hà (Bắc Giang) nhận thấy phương án do hai cơ quan lựa chọn đều có những cơ sở nhất định. Để đảm bảo thống nhất với Luật Quy hoạch và luật hóa những quy định phù hợp, ĐB đề nghị có thể nghiên cứu thêm một phương án theo hướng kết hợp cả hai phương án do UBTVQH và Chính phủ trình như sau: các quy hoạch sử dụng đất được lập đồng thời, quy hoạch sử dụng đất cấp cao hơn phải được phê duyệt quyết định trước. Trường hợp quy hoạch cấp cao hơn chưa được phê duyệt thì cấp có thẩm quyền được phê duyệt với quy hoạch cấp thấp hơn để thực hiện.

Sau khi quy hoạch cấp cao hơn được phê duyệt, nếu quy hoạch cấp thấp hơn đã được phê duyệt không còn phù hợp với quy hoạch cấp cao hơn thì điều chỉnh quy hoạch cấp thấp hơn cho phù hợp với quy hoạch cấp cao hơn. Khi kết thúc thời kỳ quy hoạch sử dụng đất mà quy hoạch thời kỳ mới chưa được cấp có thẩm quyền quyết định phê duyệt thì tiếp tục thực hiện các chỉ tiêu mà chưa thực hiện đến khi quy hoạch sử dụng đất thời kỳ tiếp theo được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định phê duyệt. Đồng thời có thể bổ sung quy định giao Chính phủ quy định chi tiết. Trường hợp quy định cấp cao hơn chưa được phê duyệt thì cấp có thẩm quyền được phê duyệt cấp thấp hơn để thực hiện nhằm đảm bảo tính thống nhất trong quá trình thực thi nếu quy định theo phương án này.

Đáng chú ý, góp ý về điều kiện về khu tái định cư, ĐB Nguyễn Hữu Chính (Hà Nội) cho rằng, dự thảo luật quy định khu tái định cư phải đảm bảo các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, đường giao thông bảo đảm kết nối, hạ tầng xã hội bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ y tế giáo dục, phù hợp vơi điều kiện phong tục tập quán của từng vùng miền… Nhưng với những quỹ đất hiện nay thì khó có khu tái định cư nào đủ 3 điều kiện trên. “Nếu quy định cứng trong luật thì vấn đề bồi thường tái định cư trở nên khó khả thi, nhất là các thành phố lớn”, ĐB băn khoăn.

Các đại biểu dự phiên thảo luận

Nhiều ĐB quan tâm đến vấn đề thu hồi đất. Theo ĐB Trần Văn Lâm (Bắc Giang), Nghị quyết số 18 của Trung ương (về "Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao") nêu ra yêu cầu bảo đảm nguyên tắc thỏa thuận trong thu hồi đất. Do đó cần làm rõ khi nào thỏa thuận và thỏa thuận ra sao. ĐB lưu ý cần phân biệt đất thu hồi cho dự án nhà ở thương mại, nếu là đất ở thực hiện hai bên thỏa thuận; nhưng nếu là đất nông nghiệp thì Nhà nước đứng ra thu hồi, chuyển mục đích sử dụng đất và chuyển do doanh nghiệp thông qua đấu giá. Đối với đất nông nghiệp để chuyển cho dự án sản xuất nông nghiệp thì thực hiện thỏa thuận.

Tranh luận về thu hồi đất nhà ở thương mại, ĐB Nguyễn Quang Huân (Bình Dương) đồng tình với quan điểm cần phải kiểm soát địa tô chênh lêch, nhưng phải làm rõ nội dung cần kiểm soát là giá trị thặng dư siêu ngạch – được tạo ra sau khi có đầu tư của nhà đầu tư. Nếu kiểm soát chặt quá thì không khuyến khích và thu hút được nhà đầu tư, không phát triển được kinh tế xã hội. Nhưng nếu buông lỏng thì một số lợi nhuận siêu ngạch lại phục vụ lợi ích thiểu sổ. Do đó, ĐB cho rằng, kiểm soát tốt nhất là thực hiện đấu thầu. Để đấu thầu được thì Nhà nước phải thu hồi đất, đồng thời đền bù do Nhà nước thực hiện, khi đó sẽ tiếp cận được giá thị trường. Người sử dụng đất khi được đền bù sẽ được tiệm cận giá thị trường trước khi đầu tư, như vậy công bằng cho cả nhà đầu tư, người bị thu hồi đất và Nhà nước không bị thất thoát.

ĐB Mai Thị Phương Hoa (Nam Định) cũng đề nghị làm rõ các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tại Điều79; làm rõ các trường hợp thu hồi đất là trường hợp gì và những cơ quan nào sẽ quyết định, bởi luật thì phải rõ ràng, khách quan, minh bạch, nhất là trường hợp liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Trường hợp mà chưa làm rõ được thì thì sẽ trình UBTVQH bổ sung sau theo thủ tục rút gọn…