Thứ Sáu, ngày 3 tháng 12 năm 2021

Cán bộ Thanh tra phải rèn luyện đạo đức cách mạng, hết lòng, hết sức vì nhiệm vụ

Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hội nghị tổng kết công tác thanh tra toàn miền Bắc 1961. (Nguồn: Báo Thanh tra)

(Thanhuytphcm.vn) - Sau cách mạng Tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, với nhãn quan cách mạng sáng suốt, ngay từ những ngày đầu đất nước được khai sinh, Hồ Chủ tịch đã thấy trước nguy cơ của căn bệnh quyền lực, cần phải hình thành một cơ chế thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của bộ máy chính quyền và các cán bộ công chức làm việc trong bộ máy đó, để bảo đảm xử lý kịp thời các hành vi vi phạm, trừng trị những biểu hiện sai trái của những người lợi dụng danh nghĩa cách mạng để lên mặt quan cách mạng ức hiếp quần chúng nhân dân. Người hiểu rằng chỉ có chăm lo củng cố để chính quyền thực sự là của dân, được dân tin yêu thì chính quyền đó mới có được sức mạnh, vượt qua mọi khó khăn thử thách.

Xuất phát từ nhu cầu về sự hiện hữu của một tổ chức và hoạt động thanh tra, ngày 23/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 64/SL thành lập Ban Thanh tra Đặc biệt. Ban Thanh tra Đặc biệt có ủy nhiệm là đi giám sát tất cả các công việc và các nhân viên của Ủy ban nhân dân và các cơ quan của Chính phủ; nhận các đơn khiếu nại của nhân dân; điều tra, hỏi chứng; đình chức, bắt giam bất cứ nhân viên nào trong Ủy ban nhân dân hay Chính phủ đã phạm lỗi; tịch biên hoặc niêm phong những tang vật; có thể truy tố tất cả các việc đã xảy ra trước ngày ban hành Sắc lệnh này. Ban Thanh tra có quyền đề nghị lên Chính phủ những điều cần sửa đổi, bổ sung.

Bên cạnh Ban Thanh tra Đặc biệt, Đảng và Chính phủ thành lập các Đặc ủy đoàn và các Đặc phái viên hoạt động có tính cách như Thanh tra của Chính phủ. Nhiệm vụ và phạm vi hoạt động của các Đặc ủy đoàn và các Đặc phái viên rất rộng, bao gồm toàn bộ công việc kháng chiến, kiến quốc của tất cả các cơ quan quân, dân, chính, đảng và các tổ chức quần chúng. Các Đặc ủy đoàn và các Đặc phái viên có nhiệm vụ kiểm tra, chỉnh đốn công việc của Ủy ban nhân dân và các cơ quan hành chính địa phương; giải quyết với Ủy ban nhân dân các vấn đề thường nhật; liên lạc giữa Chính phủ Trung ương và các Ủy ban nhân dân địa phương; thu nạp các đơn từ khiếu nại hoặc nguyện vọng của quần chúng nhân dân; xem xét các mặt hoạt động của các cơ quan Nhà nước, kiểm tra các cơ quan này trong việc lãnh đạo kháng chiến và sản xuất; đi thăm bộ đội và các mặt trận, kiểm tra tình hình quân sự...

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh “Người đi kiểm soát phải là những người rất có uy tín”. Đó là những tư tưởng đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác thanh tra. Tư tưởng đó soi sáng mọi hoạt động của Ban Thanh tra Đặc biệt, đồng thời đặt cơ sở, nền móng cho việc xây dựng hệ thống tư tưởng, tổ chức và hoạt động của ngành Thanh tra sau này. Mặc dù tổ chức của Ban thanh tra Đặc biệt những ngày đầu thành lập còn đơn giản, tuy nhiên trong giai đoạn kháng chiến, công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát đã góp phần tạo ra mối liên hệ giữa trên và dưới, giữa lãnh đạo và quần chúng nhằm đảm bảo tính chất chính quyền của dân, do dân và vì dân. Cùng với vai trò đó, công tác thanh tra còn bảo đảm phòng ngừa và ngăn chặn tệ quan liêu, lãng phí, tham ô, sách nhiễu dân chúng. Với những thành tựu đạt được, ngành thanh tra đã góp phần tạo ra được sự tin tưởng của nhân dân vào đường lối cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước ta hướng tới mục tiêu chung là “Kháng chiến thắng lợi”.

Trong hoàn cảnh chiến tranh ngày càng ác liệt, giao thông, liên lạc giữa các khu, các tỉnh trở nên khó khăn. Nhận thấy Ban Thanh tra Đặc biệt đã làm tròn vai trò lịch sử, ngày 18/12/1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 138b/SL thành lập Ban Thanh tra Chính phủ. Ban Thanh tra Chính phủ có nhiệm vụ, quyền hạn xem xét sự thi hành chính sách, chủ trương của Chính phủ; thanh tra các Ủy viên Ủy ban kháng chiến hành chính và viên chức về phương diện liêm khiết; thanh tra sự khiếu nại của nhân dân; chất vấn các Ủy viên Ủy ban kháng chiến hành chính và viên chức, đòi hỏi tài liệu và sổ sách cần thiết cho công việc thanh tra; trong trường hợp đặc biệt và khẩn cấp, tạm huyền chức những ủy viên và viên chức phạm lỗi.

Các Đoàn thanh tra trong giai đoạn này chú trọng vào việc thanh tra việc chấp hành Sắc lệnh tổng động viên; việc thực hiện chính sách ruộng đất, thuế nông nghiệp; việc chuẩn bị các chiến dịch quân sự lớn; thanh tra về tình hình chi tiêu tài chính, thống nhất quản lý ngân sách. Các Đoàn thanh tra đã phát hiện nhiều việc làm sai của các cấp chính quyền ở một số địa phương, đồng thời phát hiện nhiều địa phương vi phạm chính sách tôn giáo của Chính phủ, chính quyền một số nơi có những hành vi quân phiệt, dọa dẫm, truy bức quần chúng... Để giải quyết triệt để tình hình này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp chỉ đạo việc sửa chữa những khuyết điểm, sai lầm, đồng thời, Người trực tiếp viết thư cho đồng bào những nơi chính quyền mắc khuyết điểm, nhân danh Chính phủ nhận lỗi trước đồng bào và hứa sẽ sửa chữa những sai lầm do các cấp chính quyền gây ra. Việc làm này đã góp phần củng cố khối đoàn kết toàn dân - nền tảng sức mạnh của công cuộc kháng chiến, kiến quốc.

Ngày 28/3/1956, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã ra Sắc lệnh số 261/SL thành lập Ban Thanh tra Trung ương của Chính phủ. Ban Thanh tra Trung ương của Chính phủ có nhiệm vụ thanh tra công tác của các bộ, các cơ quan hành chính và chuyên môn các cấp, các doanh nghiệp Nhà nước; thanh tra việc thực hiện kế hoạch Nhà nước, việc sử dụng, bảo quản tài sản Nhà nước, chống phá hoại, tham ô và lãng phí; tiếp nhận và xem xét đơn thư khiếu nại, tố cáo của nhân dân, của cán bộ, nhân viên.

Tiếp đó, Ban Thanh tra ở các liên khu, khu, thành phố và tỉnh được thành lập theo Nghị định số 1194/TTg ngày 26/12/1956 của Chính phủ.

Trong những năm này, ngành thanh tra tập trung vào tiến hành thanh tra về tình hình khôi phục và phát triển sản xuất, về phong trào đổi công, chống tham ô lãng phí, về việc sửa sai trong cải cách ruộng đất, việc xây dựng cơ bản, về kho tàng, bình ổn giá cả… Qua đó, đã phát hiện được một số lệch lạc và một số thiếu sót của các cơ quan và cán bộ cấp dưới trong việc chấp hành chính sách của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là việc thực hiện sửa sai trong cải cách ruộng đất. Khi phát hiện những sai lầm trong cải cách ruộng đất và chỉnh đốn tổ chức, thư khiếu nại của cán bộ và nhân dân ngày càng nhiều, chính vì vậy mà Phòng xét khiếu tố thuộc Ban thanh tra Trung ương đã chính thức ra đời trong thời gian này.

Ngày 27/6/1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 18/SL công bố Luật Tổ chức Hội đồng Chính phủ, trong đó có Ủy ban Thanh tra của Chính phủ thay cho Ban Thanh tra Trung ương của Chính phủ. Ủy ban Thanh tra của Chính phủ là cơ quan của Hội đồng Chính phủ có trách nhiệm giữ gìn kỷ luật Nhà nước, bảo đảm chấp hành nghiêm túc các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước bằng cách thường xuyên thanh tra việc chấp hành các chủ trương, chính sách ấy trong các cơ quan thuộc Hội đồng Chính phủ, các ủy ban hành chính địa phương, các cơ quan chuyên môn, sự nghiệp, các xí nghiệp quốc doanh, công tư hợp doanh, các hợp tác xã.

Trong những năm 1961 - 1962, nhiệm vụ của ngành thanh tra là tập trung vào thanh tra công tác của các ngành, chủ yếu là những ngành kinh tế, trong đó chú trọng vào sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng cơ bản, kinh doanh thương nghiệp. Từ năm 1962 - 1965, ngành thanh tra tập chung chủ yếu vào thanh tra việc thực hiện Cuộc vận động “ba xây, ba chống” và “cải tiến quản lý hợp tác xã, cải tiến kỹ thuật nhằm phát triển sản xuất nông nghiệp toàn diện, mạnh và vững chắc”. Kết quả và các kiến nghị của các cuộc thanh tra trong giai đoạn này đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, góp phần phát triển nền kinh tế, đưa nền kinh tế lên một tầm cao mới.

Theo đề nghị của Hội đồng Chính phủ, ngày 11/10/1965, Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê chuẩn việc giải thể Ủy ban Thanh tra của Chính phủ, công tác thanh tra sẽ giao cho thủ trưởng các cơ quan, các ngành, các cấp phụ trách để gắn liền công tác thanh tra với việc chỉ đạo thực hiện chỉ tiêu kế hoạch Nhà nước.

Ngày 15/1/1969, Hội đồng Chính phủ ra Quyết định số 08/CP thành lập Đoàn Thanh tra Quản lý vật tư của Đảng và Nhà nước do đồng chí Đỗ Mười, Chủ nhiệm Ủy ban Vật giá Nhà nước làm Trưởng đoàn. Qua 9 tháng tiến hành thanh tra, đoàn đã xem xét, xử lý nhiều vụ việc và đề xuất nhiều kiến nghị quan trọng đối với công tác quản lý, trong đó có nội dung tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra.

Ngày 11/8/1969, Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra Nghị quyết số 780/NQ-TVQH thành lập Ủy ban Thanh tra của Chính phủ và cử đồng chí Nguyễn Thanh Bình giữ chức Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra của Chính phủ đến năm 1974.

Ngày 31/8/1970, Hội đồng Chính phủ ban hành Nghị định số 164/CP “Về việc tăng cường công tác thanh tra và chấn chỉnh hệ thống Cơ quan Thanh tra của Nhà nước”.

Ngày 15/2/1984, Hội đồng Bộ trưởng ra Nghị quyết số 26/HĐBT “Về việc tăng cường tổ chức thanh tra và nâng cao hiệu lực thanh tra”, trong đó xác định rõ hệ thống tổ chức thanh tra Nhà nước và thanh tra nhân dân; quy định cụ thể những nguyên tắc, tạo cơ sở về nhận thức và về tổ chức thực hiện nhiệm vụ của ngành Thanh tra trong tình hình mới. Ủy ban Thanh tra của Chính phủ chính thức được gọi là Ủy ban Thanh tra Nhà nước.

Ngày 20/2/1984, Ban Bí thư Trung ương Đảng ra Chỉ thị số 38-CT/TW “Về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh tra”, Chỉ thị nêu rõ: Mục đích của thanh tra là đánh giá chính xác những mặt làm đúng, những mặt làm sai trong việc chấp hành các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, pháp luật, kế hoạch của Nhà nước... công tác thanh tra có tác dụng quan trọng, trực tiếp đối với việc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, giữ gìn pháp luật của Nhà nước, tăng cường trách nhiệm quản lý kinh tế, quản lý xã hội của bộ máy Nhà nước, phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động.

Các cuộc thanh tra trong giai đoạn 1975 - 1990 tập trung vào những vấn đề kinh tế, đời sống như thanh tra việc chấp hành các chỉ thị, nghị quyết quan trọng của Đảng, Nhà nước về chống tham ô, chống quan liêu cửa quyền gây phiền hà cho dân; thanh tra về tăng cường và cải tiến công tác quản lý, về mở rộng quy mô đưa hợp tác xã nông nghiệp lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa. Với những kết quả đạt được, các Đoàn thanh tra đã giúp Đảng và nhà nước đề ra các yêu cầu kế hoạch, biện pháp, tổ chức để đấu tranh và ngăn chặn các hiện tượng trộm cắp, ức hiếp quần chúng; làm rõ những nguyên nhân sai phạm của một số nhà máy xí nghiệp, kiến nghị truy tố trước pháp luật những người thiếu tinh thần trách nhiệm gây thiệt hại cho lợi ích của nhà nước và công dân; các cuộc thanh tra còn làm rõ được tình hình yếu kém, sơ hở trong công tác quản lý Nhà nước, góp phần củng cố, hoàn thiện hệ thống bộ máy Nhà nước. Qua đó cũng tháo gỡ hàng loạt những khó khăn, vướng mắc cho nhiều cơ quan đơn vị có những giải pháp cụ thể cho hoạt động của mình.

Hội thảo khoa học “Đổi mới tổ chức, hoạt động của Ngành Thanh tra góp phần xây dựng Chính phủ liêm chính, kiến tạo phát triển, phục vụ nhân dân” tổ chức tại Hà Nội vào ngày 18/11/2020. (Nguồn: Cổng Thông tin điện tử Thanh tra Chính phủ) Hội thảo khoa học “Đổi mới tổ chức, hoạt động của Ngành Thanh tra góp phần xây dựng Chính phủ liêm chính, kiến tạo phát triển, phục vụ nhân dân” tổ chức tại Hà Nội vào ngày 18/11/2020. (Nguồn: Cổng Thông tin điện tử Thanh tra Chính phủ)

Ngày 1/4/1990, Pháp lệnh Thanh tra được công bố. Pháp lệnh Thanh tra đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng, xác định rõ vị trí của tổ chức và công tác thanh tra trong sự nghiệp đổi mới đất nước. Ủy ban Thanh tra Nhà nước có tên gọi mới là Thanh tra Nhà nước.

Ngày 15/6/2004, Quốc hội thông qua Luật Thanh tra, Thanh tra Nhà nước được đổi tên thành Thanh tra Chính phủ. Tháng 11/2010, Quốc hội thông qua Luật Thanh tra (sửa đổi). Luật Thanh tra đã xác lập hành lang pháp lý cho hoạt động thanh tra, đã được triển khai, đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả.

Hoạt động thanh tra đã tập trung vào công tác quản lý Nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội của các ngành, các cấp và việc thực hiện pháp luật của tổ chức, cá nhân; thanh tra trách nhiệm trong công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng… Qua thanh tra, đã kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật; giải quyết nhiều vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, giải oan và minh oan cho nhiều người, góp phần quan trọng vào việc chấn chỉnh, tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong quản lý Nhà nước và hoàn thiện thể chế.

Trên chặng đường 76 năm xây dựng và phát triển, ngành Thanh tra đã luôn nhận được sự quan tâm của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ của các Bộ, ngành, địa phương và nhân dân. Đặc biệt, các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động ngành Thanh tra đã dày công vun đắp truyền thống đoàn kết, sáng tạo và nỗ lực vượt qua khó khăn, thách thức để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.

Với vai trò “là tai mắt của trên, là người bạn của dưới”, mỗi năm toàn ngành đã tiến hành hàng vạn cuộc thanh tra, kiểm tra trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, giải quyết nhiều vụ việc khiếu nại, tố cáo của công dân. Qua các hoạt động tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, ngành Thanh tra đã phát hiện, chấn chỉnh những yếu kém trong quản lý Nhà nước, xử lý các sai phạm, thu hồi tài sản, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân và Nhà nước, góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, lập lại trật tự, kỷ cương, pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước. Công tác hoàn thiện thể chế, hợp tác quốc tế và xây dựng ngành ngày càng vững mạnh. Những đóng góp to lớn của ngành Thanh tra đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận và trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.

Kỷ niệm Ngày truyền thống ngành Thanh tra là dịp để cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngành Thanh tra tiếp thêm sức mạnh, không ngừng phấn đấu vươn lên, phát huy và bồi đắp thêm truyền thống vẻ vang của ngành. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào đều trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng và công cuộc đổi mới của đất nước, làm việc với tinh thần tận tụy, sáng tạo, khách quan, công tâm, nguyện viết tiếp trang sử vẻ vang của ngành Thanh tra; xứng đáng với sự tin cậy của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và sự tín nhiệm của nhân dân; xứng đáng với lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại: “Thanh tra là tai mắt của trên, là người bạn của dưới”.

Phòng Lý luận chính trị - Lịch sử Đảng

Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM


Ý kiến bạn đọc

refresh
 

Tổng lượt bình luận

Tin khác

Thông báo