Thứ Hai, ngày 2 tháng 8 năm 2021

Kỷ niệm 95 năm ngày sinh đồng chí Trần Bạch Đằng (15/7/1926 – 15/7/2021)

Trần Bạch Đằng - người luôn trăn trở với tệ quan liêu, tham nhũng

Đồng chí Trần Bạch Bằng, nhà cách mạng, nhà văn, nhà báo (1926 - 2007). (Ảnh tư liệu)

(Stxdd.thanhuytphcm.vn) - Những tác phẩm của nhà báo Trần Bạch Đằng, từ văn học, kịch nói, nghiên cứu cho tới báo chí, gần như đều là những câu chuyện gắn liền với thực tế, với sự biến đổi của thời cuộc và mang nặng tính thời sự. Ngòi bút của ông xới vào từng cái xấu, từng tệ nạn của xã hội mà nổi bật hơn hết là căn bệnh quan liêu, tham nhũng. Với văn phong “đầy lửa”, “đầy sức chiến đấu”, những bài báo của người con gốc Rạch Giá (nay là Kiên Giang) như hồi chuông báo động về một vấn nạn mà đất nước cần phải phòng, chống một cách quyết liệt, triệt để.

Bằng nhãn quan của một nhà chính trị lão thành, nhà báo Trần Bạch Đằng luôn có cái nhìn xác đáng về quan liêu, tham nhũng trong bối cảnh lịch sử Việt Nam. Ở thời kỳ phong kiến, cha đẻ của Ván bài lật ngửa nhìn nhận, ở nước ta “quan liêu phản ánh cách nhìn cuộc sống, cách xử lý tình huống xã hội của những người sản xuất nhỏ - trước hết là nông dân và tiểu tư sản thành thị có chịu ảnh hưởng của thói phong kiến”[1] với các biểu hiện là xa rời quần chúng, giảm sút nhiệt tình cách mạng... Khi chế độ phong kiến đã sụp đổ, quan lại không còn tồn tại thì những người có thể “dính” vào quan liêu đó là những người có quyền. Họ chú trọng hình thức bên ngoài, xa rời thực tế, xa rời cơ sở, xa rời quần chúng, chuộng bàn giấy, chuộng quyền hành...

Cho rằng “có quan liêu thời bao cấp và có luôn quan liêu thời kinh tế thị trường”, Trần Bạch Đằng liên tục “truy lùng”, “nhận diện” quan liêu cho đến thời kỳ sau đổi mới. Lúc này, quan liêu là sản phẩm của một cơ chế lấy đẳng cấp làm chuẩn, lấy quyền lực làm phương châm hành xử, lấy hư danh làm cảm xúc. Điều này có thể hiểu đơn giản là khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, phát triển hơn, không còn những ngày chỉ lo “cơm áo gạo tiền” thì con người chạy theo đẳng cấp, quyền lực và hư danh. Khi ấy, quan liêu cũng sinh ra nhiều “đứa con” khác như: tự tư tự lợi, bè phái, cục bộ, hủ hóa… với “khả năng quậy phá” lợi hại gấp trăm lần. Trong đó, tham nhũng - được xem là “anh cả” quậy nhất và gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng.

Quan liêu “sinh ra” tham nhũng theo kiểu “quan liêu mở đường cho tham nhũng và với quan liêu thì tham nhũng trở nên vô độ”. Ông cho rằng tham nhũng là do “những cán bộ với nghĩa rộng, tức những kẻ nắm mọi quyền nào đó và dựa vào quyền mà ăn hối lộ, ăn cắp”. Điều đó có nghĩa, hối lộ và ăn cắp của công chính là biểu hiện cụ thể, còn quyền lực và vật chất chính là điều kiện để thực hiện hành vi tham nhũng.

Trần Bạch Đằng đã tiếp thu quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thống nhất từ nhìn nhận cho đến đánh giá tác hại của chúng, rằng quan liêu, tham nhũng không phải bệnh ngoài da nên không thể xem xét, chống nó một cách hời hợt. Lãnh tụ Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Quan liêu là kẻ thù nguy hiểm vì nó không mang gươm, mang súng mà nằm ngay trong tổ chức bộ máy của ta”[2]. Trần Bạch Đằng xem quan liêu, tham nhũng là một vấn nạn, một căn bệnh nguy hiểm, “na ná” với bệnh HIV/AIDS hiện nay. Nếu như HIV/AIDS giết chết con người vì làm suy giảm hệ miễn dịch, dẫn đến các bệnh cơ hội tấn công cơ thể thì quan liêu, tham nhũng có thể làm sụp đổ một chế độ, một đất nước. Theo ông, quan liêu đang hủy hoại mọi cố gắng của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đang xây dựng cuộc sống và ước mơ. Bởi quan liêu, tham nhũng hiện hữu muôn hình vạn trạng, sự xâm nhập của nó được hình thành không chỉ làm tha hóa con người vì sự cám dỗ của đồng tiền, mà hơn hết, nó sẽ làm mục ruỗng bộ máy chính quyền, làm xói mòn và tiêu hủy sự tin tưởng của nhân dân vào Đảng và Nhà nước.

Những đánh giá của Trần Bạch Đằng tiếp tục như một lời cảnh báo về sự nguy hiểm của bệnh quan liêu, tham nhũng trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta trong giai đoạn hiện nay. Nếu theo dõi xuyên suốt gần 100 bài viết về quan liêu, tham nhũng của nhà báo Trần Bạch Đằng, một điều có thể nhận thấy, ông luôn nhất quán về các biện pháp phòng, chống căn bệnh này từ khi đất nước thống nhất cho đến sau đổi mới.

Đó là việc truy nguyên nguồn gốc từ cơ sở cho đến cấp cao, phải tiến hành toàn diện, đồng bộ chứ không được lẻ tẻ, vụn vặt. Quan liêu, tham nhũng thường có tính “hệ thống” thế nên cần phải đấu tranh chống triệt để đường dây đó. Chỉ có như thế, thì “gốc rễ” của nó mới không tiếp tục phát triển.

Đấu tranh bằng cách nào? Ông cho rằng, phải phát huy tính dân chủ, dân chủ từ Đảng và từ những cấp cao. Phát huy dân chủ không được dựa vào hình thức mà phải là từ ý thức tin cậy quần chúng, tin cậy vào cán bộ đảng viên. Minh bạch trong mọi công tác, tổ chức hoạt động, tuyển chọn, bố trí nhân lực đúng theo năng lực và kỹ năng, tránh trường hợp “gửi gắm”. Phát huy quyền làm chủ của nhân dân đi cùng với sự thỏa đáng giữa chế độ lương và công sức lao động. Khi nhu cầu được quan tâm, tinh thần làm chủ được phát huy thì nhân dân sẽ gắn bó với cán bộ, với Đảng và Nhà nước, lúc đó không có tình trạng quan liêu rồi dẫn đến tham nhũng.

Đồng chí Trần Bạch Bằng, nhà cách mạng, nhà văn, nhà báo (1926 - 2007). (Ảnh tư liệu) Đồng chí Trần Bạch Bằng, nhà cách mạng, nhà văn, nhà báo (1926 - 2007). (Ảnh tư liệu)

Không chỉ vậy, yếu tố quan trọng để giúp cuộc chiến phòng, chống tham nhũng giành thắng lợi còn ở hệ thống pháp luật. Hệ thống pháp luật về phòng, chống tham nhũng phải cụ thể, rõ ràng, sát với thực tế thì mới thuyết phục được quần chúng nhân dân, đồng thời, răn đe, trừng trị những trường hợp “mắc bệnh” quan liêu, tham nhũng theo đúng luật định, qua đó giúp loại bỏ những thành phần xấu trong xã hội, hạn chế nguy cơ lây lan, nhân rộng căn bệnh nguy hại này.

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng, đẩy mạnh các biện pháp phòng, chống quan liêu, tham nhũng, trong đó có tăng cường hệ thống pháp luật. Năm 2005, Luật Phòng, chống tham nhũng ra đời với 8 chương, 92 điều đã quy định rõ về phòng ngừa tham nhũng, phát hiện tham nhũng, xử lý hành vi tham nhũng và các hành vi vi phạm pháp luật khác… Luật này được sửa đổi bổ sung năm 2007, 2013.

Nhận định công tác phòng, chống tham nhũng phức tạp và vô cùng khó khăn, các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ XI, XII và XIII luôn đề cập chủ trương, quan điểm về phòng, chống tham nhũng. Đáng chú ý, Văn kiện Đại hội XIII xác định: “Triển khai đồng bộ có hiệu quả quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng. Nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản tham nhũng, bảo đảm đúng pháp luật. Thực hiện quyết liệt nghiêm minh có hiệu quả cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng”. Chủ trương này thực hiện theo tinh thần “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí với quyết tâm chính trị cao hơn, hành động mạnh mẽ hơn và hiệu quả hơn”. Phương châm là “sai phạm đến đâu thì xử lý đến đó”, không có “vùng cấm” trong phòng, chống tham nhũng.

Sự quyết tâm là vậy, thế nhưng, điều quan trọng là mỗi người cán bộ cần ra sức tu dưỡng đạo đức, phẩm chất của mình. Có tu dưỡng và rèn luyện tốt thì người cán bộ mới đủ “sức đề kháng” để chống lại “vi trùng gây bệnh”.

Riêng đối với nhà báo Trần Bạch Đằng, quan điểm của ông về quan liêu, tham nhũng vẫn là những đánh giá đanh thép và xác đáng về căn bệnh “dễ sinh nhưng khó diệt” này. Lời mong ước của ông trong tác phẩm Đổi mới đi lên từ thực tế tiếp tục đặt ra một bài toán đầy hóc búa cho giai đoạn mới: “Mọi người hy vọng năm 2000 mở đầu một sinh thái mới của chế độ chúng ta… và “kỳ kiểm tra này”, với chúng ta, là đợt chỉnh đốn Đảng có được một Đặng Huy Trứ[3] không?”[4].

Hồng Diễm

___________________

[1] Trần Bạch Đằng, trích thư gửi đồng chí Lê Duẩn ngày 23/9/1976.

[2] Dẫn lại GS.TS Nguyễn Khánh Bật, Cán bộ nhà ta, quan liêu đến thế thật là quan liêu, http://vietbao.vn/Chinh-Tri/Can-bo-nha-ta-quan-lieu-den-the-that-la-quan-lieu/20702420/96/.

[3] Đặng Huy Trứ (1825 – 1874), một vị quan nổi tiếng thanh liêm và là một nhà cải cách Việt Nam thời cận đại. Ông là người viết cuốn Từ thụ yếu quy dài 900 trang gồm 4 tập nhằm chống thói hối lộ, tham nhũng chốn quan trường.

[4]Trần Bạch Đằng, Đổi mới - Đi lên từ thực tế, Nxb. Trẻ, 2001, tr.909.


Ý kiến bạn đọc

refresh
 

Tổng lượt bình luận

Tin khác

Thông báo