Thứ Hai, ngày 20 tháng 5 năm 2019

Sáng tác điện ảnh, truyền hình Việt Nam:

Nhiều tiến bộ nhưng còn không ít việc phải làm

Bộ phim Hai Phượng của nhà sản xuất Ngô Thanh Vân có doanh thu cao và tiên phong thâm nhập thị trường quốc tế là tín hiệu vui cho điện ảnh Việt. (Ảnh: Đoàn phim)

(Thanhuytphcm.vn) - Điện ảnh Việt Nam đang như thế nào qua 10 năm xã hội hóa, chất lượng các bộ phim có “doanh thu khủng” thời gian qua ra sao và vai trò của Nhà nước trong việc xã hội hóa mạnh mẽ điện ảnh - đó là 3 vấn đề chính mà các nhà làm điện ảnh nước nhà đã mổ xẻ, phân tích tại tọa đàm về “Sáng tác điện ảnh, phim truyền hình 2018” do Hội Điện ảnh Việt Nam tổ chức tại TPHCM ngày 9/4. Tọa đàm là hoạt động trong khuôn khổ Giải thưởng Cánh Diều 2019, sẽ trao giải tại Nhà hát Quân đội phía Nam (quận Tân Bình) vào tối 12/4.

Phim truyền hình khởi sắc

Đó là ấn tượng chung của thành viên các Hội đồng chuyên môn tham gia chấm giải năm nay. Với 114 tác phẩm điện ảnh, truyền hình, trong đó có 2 công trình lý luận, phê bình, ít nhiều tạo được sự chú ý của dư luận trong năm, Giải thưởng Cánh Diều 2019 thực sự rất được giới điện ảnh kỳ vọng.

Đạo diễn - NSND Minh Trí, Trưởng Ban Giám khảo Hạng mục Phim hoạt hình, cho biết đây vẫn là sân chơi riêng của phim hoạt hình Nhà nước. Những năm qua, các đơn vị nhà nước vẫn sản xuất ổn định 15 - 17 phim hàng năm, chất lượng phim cũng có nhiều tiến bộ. Tuy nhiên, các nhà làm phim tư nhân vẫn chưa dám đầu tư vào phim hoạt hình, đặc biệt là phim chiếu rạp, trong khi lẽ ra các đơn vị sản xuất phim hoạt hình phải phát triển hơn trong thời đại công nghệ số. “Có thực tế là đội ngũ làm phim hoạt hình Việt Nam vẫn còn thiếu và yếu. Cần phải đào tạo, phát triển đội ngũ, cũng như cần những ý tưởng đột phá trong thể hiện, đa dạng hóa sản phẩm (phim truyện, phim dài tập, phim ngắn…) và nhất thiết phải thu hút được những tập đoàn tư nhân, các cơ sở kinh tế thấy được giá trị văn hóa, tiềm năng phát triển của phim hoạt hình để đầu tư vào thì hoạt hình Việt Nam mới có thể tiếp tục phát triển”, đạo diễn Minh Trí nêu ý kiến.

Tương tự, phim tài liệu cũng chủ yếu đến từ các đơn vị nhà nước. NSND Lê Hồng Chương, Trưởng Ban Giám khảo Hạng mục Phim Tài liệu, ghi nhận sự đa dạng của các đề tài khai thác, trong đó nhà làm phim đã mạnh dạn đi vào những vấn đề bức xúc của xã hội cũng như lựa chọn được những nhân vật thú vị. Tuy nhiên cách kể chuyện vẫn chưa đổi mới, vẫn còn quá nhiều lời bình làm giảm kịch tính phim.

Đạo diễn Nguyễn Quốc Hưng, Trưởng Ban giám khảo Hạng mục Phim truyền hình nhận xét, sự khởi sắc ở chất lượng 13 phim truyền hình dự thi là 13 đề tài màu sắc khác nhau, từ những chuyện tình cảm bi kịch gia đình, những góc khuất thân phận con người và cả thế giới tội ác hay mang màu sắc Nam bộ xưa - điểm sáng nổi bật so với sự trùng lắp đề tài ở các năm trước. Cùng với đó, các phim năm nay cũng thể hiện ngôn ngữ tư duy sáng tạo, có những cách kể chuyện mới, trẻ trung, hiện đại. Đặc biệt, có những phim là những “bữa tiệc thị giác” thực sự với hình ảnh trau chuốt, lung linh. Cho thấy bước đột phá trong tư duy sản xuất phim truyền hình, nhất là của các nhà sản xuất đã mạnh dạn đầu tư nâng cao chất lượng phim.

Ở hạng mục Phim điện ảnh, Trưởng Ban Giám khảo PGS.TS Trần Luân Kim cho biết các phim dự giải có sự tiến bộ ở ngôn ngữ thể hiện, phát huy được yếu tố nghe - nhìn thu hút khán giả. Thiết kế mỹ thuật, kỹ thuật quay phim đều đạt trình độ không quá xa so với quốc tế. Điểm sáng nhất chính là tay nghề làm phim của đội ngũ đã được nâng lên rõ rệt, đem lại nhiều kỳ vọng…

Vẫn chưa đủ!

Tuy nhiên những tiến bộ đó vẫn là chưa đủ cho một nền điện ảnh phát triển ổn định. Nhà biên kịch Đoàn Tuấn cho rằng phim truyện là xương sống của điện ảnh nhưng hiện nay điện ảnh nhà nước gần như mất hẳn tiếng nói, chỉ còn phim thị trường xã hội hóa. Ngoài ra, hiện nay, trong 2 tuần nhập đến 300 phim nước ngoài - “đè bẹp” phim Việt Nam, mà cũng chỉ nhập phim hành động, hài… để khán giả chỉ quen “khẩu vị” này mà không quan tâm nội dung khác cũng là vấn đề đáng lo.

Thành công của Tháng năm rực rỡ - làm lại từ kịch bản phim Hàn Quốc - tiếp tục nối dài xu thế làm “phim remake” của điện ảnh Việt những năm qua. (Ảnh: Đoàn phim) Thành công của Tháng năm rực rỡ - làm lại từ kịch bản phim Hàn Quốc - tiếp tục nối dài xu thế làm “phim remake” của điện ảnh Việt những năm qua. (Ảnh: Đoàn phim)

Nhà lý luận - phê bình Ngô Ngọc Ngũ Long nêu thực tế về “một nền điện ảnh cực kỳ lai căng” khi nhập tràn lan phim nước ngoài và kênh phát hành phim cũng nằm trong tay nước ngoài. Những bộ phim được chú ý thời gian qua như Tháng năm rực rỡ hay Thạch Thảo nếu không remake thì cũng làm theo mô-típ Hàn Quốc nên xuất hiện nhiều chi tiết, hình ảnh gượng ép, xa lạ với người Việt Nam.

PGS.TS Trần Luân Kim cũng cho rằng có hiện tượng “bắt chước”, làm nhòe đi tính dân tộc, trong một số phim hiện nay. Ngoài ra, dù có khá hơn về kỹ xảo, kỹ thuật làm phim nhưng giá trị nội dung, giá trị văn học chưa cao khi vấn đề đặt ra thường vụn vặt nên không thể đưa ra thông điệp lớn hơn, những điều đọng lại về con người trong phim gần như không có hoặc rất mỏng…

Đạo diễn - NSND Đào Bá Sơn có cái nhìn khá lạc quan khi từ năm 2015 đến 2018 đều duy trì sản xuất và phát hành từ 35 đến 40 phim hàng năm, và dự đoán năm 2019 có thể sẽ có tới 60 phim được sản xuất (tiến xa so với chỉ 10 - 15 phim những năm trước đó). Riêng năm 2018, 35 phim Việt Nam phải cạnh tranh quyết liệt với 230 phim nhập khẩu từ Mỹ, Hàn Quốc, Hồng Kông, Trung Quốc… - những “ông kẹ khổng lồ” của điện ảnh thế giới. Tuy nhiên với doanh thu 250 tỷ sau 6 ngày chiếu Tết của Cua lại vợ bầu và Trạng Quỳnh - vượt kỷ lục phòng vé năm 2017 - cho thấy rõ sự khởi sắc của thị trường nội địa. Tiếp theo, bộ phim Hai Phượng với doanh thu 200 tỷ và đang được phát hành tại Mỹ, Canada và Trung Quốc, cũng tiên phong mở ra hướng phát hành phim Việt Nam trên thị trường thế giới mà thời xưa chúng ta chưa làm được. Cùng với đó, các “phim thảm họa” cũng không còn “đất dụng võ” khi trình độ thưởng thức của khán giả được nâng lên và sự chuyên nghiệp của các nhà phát hành phim.

Đạo diễn Đào Bá Sơn cũng chỉ ra những hạn chế khi nhiều phim còn nghèo nàn trong xây dựng cốt truyện và tính cách nhân vật, cấu trúc kịch bản rời rạc, dễ dãi, và nhất là lạm dụng cái cười dễ dãi. Có thể thấy công tác kịch bản và biên tập đang là một lỗ hổng đáng báo động. Từ đó cũng dễ hiểu khi các nhà sản xuất phải loay hoay tìm mua kịch bản nước ngoài về Việt hóa hoặc remake để có được một kịch bản hay, hấp dẫn. “Ngày nay chúng ta có quá nhiều thực phẩm nhưng lại quá ít chất dinh dưỡng. Điện ảnh cũng vậy - có quá ít chất dinh dưỡng cho các bạn trẻ, cho tâm hồn Việt, cho tình yêu thương, lòng dũng cảm và tinh thần yêu nước”, NSND Đào Bá Sơn nhận định.

Theo NSND Đào Bá Sơn, vẫn còn quá nhiều điều phải làm, đặc biệt là cần chính sách hỗ trợ của nhà nước ở dòng phim về con người, đất nước, văn hóa Việt Nam để phim Việt có thể phát triển trong thời hội nhập. “Bên cạnh đó, không thể phủ nhận sự năng động, nhạy cảm và cố gắng của các nhà đầu tư, nhà sản xuất và đặc biệt là của nghệ sĩ, các hãng phim đã vượt lên tất cả để kéo khán giả Việt Nam đến rạp. Đặc biệt là phải ghi nhận sự ủng hộ của khán giả trẻ đối với phim Việt. Đó là những điểm sáng của điện ảnh Việt năm 2018 mà chúng ta phải ghi nhận và kỳ vọng tiếp tục có những đổi mới tích cực trong năm 2019”, NSND Đào Bá Sơn chia sẻ.

Ngọc Tuyết

Ý kiến bạn đọc

refresh
 

Tổng lượt bình luận

Tin khác

Thông báo