Thứ Hai, ngày 2 tháng 8 năm 2021

Đừng để những “hạt sạn” trên báo chí trong cuộc chiến chống Covid-19!

Báo chí nói riêng và truyền thông nói chung cần tích cực tham gia vào việc chống thông tin sai trái liên quan đến dịch Covid-19. Trong ảnh, Dự án chống tin giả của Thông tấn xã Việt Nam đã giành chiến thắng ở hạng mục Best Project for News Literacy trong khuôn khổ Giải thưởng Truyền thông Digital châu Á 2020. (Ảnh minh họa: Vietnam plus)

(Stxdd.thanhuytphcm.vn) - Báo chí đóng vai trò rất tích cực trong công tác phòng chống dịch Covid-19. Đây là phương tiện đưa những thông tin về chính sách, phương án phòng chống dịch đến với công chúng một cách nhanh chóng, kịp thời; đồng thời phản ánh, biểu dương những mô hình, điển hình thuyết phục trong hoạt động phòng chống dịch. Tuy nhiên, đôi lúc còn có một số bài viết chưa phù hợp, thiếu khách quan, thậm chí ngôn từ có tính khơi gợi sự chia rẽ…, đặc biệt là trong lúc công tác chống dịch đang được thực hiện khẩn trương, quyết liệt.

Tại TPHCM, những ngày đầu trong đợt dịch lần thứ 4 căng thẳng, đã có bài viết giật tít gây hoang mang trong công chúng. Ở thời điểm thành phố lần đầu tiên ghi nhận gần 1.000 ca nhiễm mới, nhiều báo chí đưa tít lớn với cụm từ “kỷ lục mới” khiến cho người đọc lo lắng, sau đó chia sẻ rầm rộ trên mạng xã hội, các diễn đàn với nội dung thành phố sắp “toang” hay “vỡ trận”. Giá như các bài viết dẫn thông tin chính xác từ Bộ Y tế rằng, trong số tổng ca nhiễm có bao nhiêu ca được phát hiện trong khu cách ly tập trung, hoặc nơi đã phong tỏa, không có khả năng tiếp tục lây lan ra cộng đồng hay phân tích sâu, việc công bố nhiều ca nhiễm cũng đang chứng minh cho tính hiệu quả của cuộc truy vết, xét nghiệm trên diện rộng của thành phố…

Một vụ việc khác cũng gây ra hoang mang dư luận, thậm chí nguy cơ làm tái nở rộ trào lưu anti vaccine. Đó là trường hợp một giáo viên ở Hà Nội tử vong sau khi tiêm vaccine, một số báo lại giật tít “Thầy giáo 26 tuổi tử vong sau 39 giờ tiêm vaccine ngừa Covid-19”. Cách đưa thông tin này vô hình trung khiến người đọc cho rằng: tiêm vaccine Covid-19 rất rủi ro và có nguy cơ dẫn đến tử vong. Sau đó, ngành y tế cũng đã công bố chính thức nguyên nhân dẫn đến trường hợp kém may mắn trên không liên quan việc tiêm vaccine Covid-19. Rõ ràng, những bài viết hoặc quá vội vàng khi chưa đủ dữ liệu hoặc không tham khảo kỹ các chuyên gia dẫn đến thiếu kiến thức chuyên môn, khiến nhiều người lo lắng, nhất là trong lúc cả nước bắt đầu một đợt tiêm vaccine rộng rãi.

Không chỉ đăng tải thông tin mang tính câu view, có những bài báo còn đưa thông tin không phù hợp, thậm chí là vô tình khơi gợi sự chia rẽ. Giữa lúc các ngành chức năng, các doanh nghiệp ra sức đảm bảo nguồn cung ứng thực phẩm cho người dân TPHCM, các tổ chức, cá nhân thiện nguyện bỏ công, góp sức vận động rau, củ, quả từ các tỉnh về hỗ trợ bà con trong thời gian giãn cách xã hội, thì vẫn có bài viết dạng “gom rau quê lên TPHCM bán lời bạc triệu mỗi ngày”. Theo đó, người dân thu mua rau ở dưới quê rồi chuyển lên TPHCM “mua một bán lại lời gấp đôi, gấp ba”. Với nhiều người, trong 2 ngày đã “lời” được 13 - 14 triệu đồng. Nắm bắt thời điểm “vàng” kinh doanh kiếm lời là không hiếm, thế nhưng việc đăng tải câu chuyện tăng giá rau để “lời” “gấp đôi”, “gấp ba” giữa lúc người dân thành phố gặp phải khó khăn liệu có phù hợp? Có bao nhiêu người nữa trong số bạn đọc sẽ ngậm ngùi bình luận như thế này: “Lời ít thôi, đừng có theo kiểu “té nước theo mưa” như vậy. Dân thành phố, đặc biệt những người ở trọ đã khổ lắm rồi…”. Bài viết đó liệu rằng có đang cổ súy thêm hàng chục, hàng trăm người tăng giá rau củ trong giai đoạn này?

Thậm chí, một kênh truyền hình còn đăng tải nội dung liên quan đến vaccine Covid-19 của Trung Quốc trong bản tin phát trên YouTube, với những đánh giá chủ quan, không dựa trên những kết luận nghiên cứu khoa học, có thể dẫn đến những hệ lụy phức tạp. Sau đó không lâu, bản tin này đã được gỡ khỏi YouTube.

Có lúc, một số tờ báo đưa thông tin không đầy đủ khiến cho công chúng hiểu sai về vấn đề, hoặc đăng tải một cách chi tiết thông tin cá nhân, lịch trình di chuyển lại khiến không ít bệnh nhân Covid-19 cùng những người liên quan khốn khổ. Có trường hợp, sau thông tin “gia thế khủng” hay lịch trình di chuyển chi tiết được báo chí đăng tải, nhiều câu chuyện về các bệnh nhân được thêu dệt rồi tán phát trên mạng xã hội. Cũng từ đó, những “phỏng đoán”, suy diễn, thậm chí lăng mạ cũng xuất hiện, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của các bệnh nhân.

Theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP ngày 3/2/2020 của Chính phủ, người tung tin giả, sai sự thật, gây hoang mang dư luận có thể bị phạt từ 10 – 20 triệu đồng Theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP ngày 3/2/2020 của Chính phủ, người tung tin giả, sai sự thật, gây hoang mang dư luận có thể bị phạt từ 10 – 20 triệu đồng

Báo chí có chức năng định hướng và giải thích một số vấn đề trong đời sống. Thế nhưng, trong một số trường hợp, báo chí có vẻ chưa thực hiện kịp thời nhằm giải thích rõ ràng một vấn đề nào đó đang được dư luận quan tâm hoặc phản bác lại các thông tin sai lệch, xuyên tạc để thông tin đó lây lan và tràn ngập trên mạng xã hội. Điển hình là hình ảnh sai sự thật các xác chết ở nước ngoài bị cho là bệnh nhân Covid-19 tại TPHCM khiến người xem hoảng loạn. Hay video “hàng trăm lều dã chiến ở nhà xe để công nhân cách ly Covid-19” có chứa nhiều hình ảnh phản cảm làm xôn xao dư luận. Trung tâm Xử lý tin giả Việt Nam (VAFC) - Bộ Thông tin và Truyền thông - sau đó đã khẳng định tất cả hình ảnh được lan truyền là giả, sai sự thật. Mặc dù đã có tuyên bố bác bỏ chính thức từ cơ quan chức năng, song không ít người chưa nắm rõ thông tin và vẫn còn chia sẻ trong các nhóm chat riêng trên mạng. Điều này đồng nghĩa với việc, dư âm hệ lụy từ những thông tin giả mạo này vẫn tồn tại.

Hiện TPHCM phải oằn mình chống dịch. Mọi nhân lực, vật lực từ y tế cho đến kinh tế xã hội đang tập trung tối đa để thành phố chiến thắng được dịch. Để cuộc chiến này thành công, không thể thiếu vai trò của báo chí. Báo chí cần phản ánh hiện thực cuộc sống một cách chính xác, kịp thời, mang tính hướng dẫn dư luận. Những phản ánh đó cần mang tính xây dựng để khắc phục những tồn tại, hạn chế. Cần tránh những bài viết cố tình giật tít nhằm thu hút người đọc mà không cung cấp đầy đủ thông tin.

Thay vì đăng tải các bài viết về “bí quyết” kinh doanh thời Covid-19 “tăng giá kiếm lời”, công chúng rất cần những tin tức về những nhu cầu thiết yếu của cuộc sống, như: những khu vực sẽ được hỗ trợ lương thực, thực phẩm; danh sách các cửa hàng bán thực phẩm, hàng hóa; cách bảo quản thực phẩm hiệu quả tại nhà; các hướng dẫn về cân bằng cuộc sống khi phải giãn cách dài ngày... Hay là những bài viết cung cấp kiến thức y tế đúng đắn về phòng, chống dịch như: cần phải làm gì khi cách ly tại nhà, những phản ứng thường gặp phải và cách ứng phó sau khi tiêm vaccine, tiêm 2 loại vaccine có mang lại hiệu quả tốt không... với các góc nhìn có định hướng.

Đặc biệt, báo chí cần tiếp tục có những bài bình luận sắc bén, đa chiều về các sự kiện, sự việc đang diễn ra, tránh mang tính chủ quan; đồng thời bác bỏ những thông tin sai lệch, đấu tranh với những luận điệu xuyên tạc của các lực lượng xấu về công cuộc phòng chống dịch của nước ta, nhất là trên mạng xã hội…

Hoài Phong

Ý kiến bạn đọc

refresh
 

Tổng lượt bình luận

Tin khác

Thông báo