Thứ Sáu, ngày 15 tháng 11 năm 2019

Công tác giám sát, phản biện xã hội của báo chí càng phải được coi trọng và phát huy

Mô hình giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính vào giờ nghỉ trưa tại Bộ phận tiếp nhận và trả hồ sơ của UBND Quận 12. (Ảnh minh họa: Đình Lý/Thanhuytphcm.vn)

(Thanhuytphcm.vn) - Trong sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước thời kỳ toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, vai trò của báo chí – truyền thông ngày càng được thể hiện và phát huy hiệu quả. Trong đó, vai trò giám sát, phản biện xã hội của báo chí là hết sức cần thiết, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay.

Chủ động tham gia giám sát và phản biện xã hội

Những năm qua, báo chí đã chủ động tham gia giám sát và phản biện xã hội, đóng góp tích cực vào việc hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; đấu tranh phản bác các luận điệu thù địch, sai trái, phòng chống tham nhũng, tiêu cực và các tệ nạn xã hội đang làm cản trở sự phát triển của đất nước. Trong vai trò giám sát và phản biện của mình, báo chí không chỉ thông tin mà còn thể hiện chính kiến, quan điểm đối với các vấn đề của thực tiễn đời sống xã hội.

Trong thời gian gần đây, không ít văn bản quy phạm pháp luật của các bộ, ngành Trung ương quy định thiếu tính thực tiễn, chưa ra đời hoặc vừa ra đời đã “chết yểu”, như quy định Bà mẹ Việt Nam anh hùng được cộng điểm thi đại học; đưa tên bố mẹ vào chứng minh nhân dân; quy định về số vòng hoa trong tang lễ; hay dự thảo Thông tư quy định nơi uống bia phải có nhiệt độ dưới 30 độ C… Các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật nêu trên khi đưa ra lấy ý kiến nhân dân, hoặc khi biết thông tin, báo chí đã đồng loạt có những bài phản biện và kết quả là nhiều bộ, ngành phải thu hồi lại dự thảo, hoặc chỉnh sửa các văn bản quy phạm pháp luật đã ban hành.

Ngoài ra, báo chí cũng đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục về chính trị tư tưởng nhằm ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, góp phần tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Báo chí đẩy mạnh các hoạt động thông tin đối ngoại, tổ chức tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu hình ảnh đất nước con người Việt Nam và thành tựu đổi mới của đất nước với bạn bè quốc tế và đồng bào Việt Nam đang sinh sống ở nước ngoài…

Tuy nhiên, không phải lúc nào, cơ quan báo chí hay nhà báo nào cũng làm đúng, làm tốt chức năng giám sát, phản biện xã hội. Đã có không ít vụ việc phản biện của báo chí chưa đúng sự thật, chưa khách quan, thiếu công tâm kéo theo nhiều hậu quả khôn lường cho cá nhân, tập thể, địa phương bị phản ánh…

Nguyên nhân có nhiều, trong đó có nguyên nhân do vụ lợi cá nhân, vì tư thù, hoặc do trình độ hiểu biết có hạn, không am hiểu lĩnh vực giám sát, phản biện xã hội… Mặt khác, trước thực tế toàn cầu hóa về thông tin, “thế giới phẳng”, các trang mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, nhiều thông tin được tự do đưa lên mạng, không được kiểm soát, rồi tin xấu, tin độc hại, bôi nhọ, bịa đặt... núp bóng phản biện xã hội, gây không ít phiền toái cho nhà quản lý cũng như gây hoang mang dư luận. Vì vậy, hơn bao giờ hết công tác giám sát, phản biện xã hội của báo chí càng phải được coi trọng và phát huy.

Bảo đảm cho hoạt động giám sát, phản biện xã hội của báo chí

Nghị quyết 54/2017/QH14 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM được Quốc hội thông qua ngày 24/11/2017. Nghị quyết này giúp TP phát huy tốt hơn các lợi thế tự nhiên trong quá trình phát triển, vừa phát huy tốt nhất các nguồn lực trong Nhân dân, trong hệ thống chính trị và các nhà đầu tư, đối tác quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài, từng bước giải quyết có cơ sở khoa học và thực tiễn các thách thức lớn đối với sự phát triển của TP trong 30-50 năm tới.

Theo tinh thần đó, để thực hiện tốt vai trò, chức năng giám sát, phản biện, góp phần thúc đẩy việc triển khai Nghị quyết 54 của Quốc hội được hiệu quả, báo chí cần làm tốt một số nhiệm vụ như cần nêu bật được tầm quan trọng của Nghị quyết 54 đối với sự phát triển của TP, của đất nước và lợi ích của người dân để mỗi người dân nhận thức được việc ra đời của Nghị quyết, việc triển khai Nghị quyết là việc cần phải làm. Mỗi người phải có trách nhiệm tham gia tích cực vào quá trình triển khai thực hiện nghị quyết đó trên cơ sở cương vị công tác hoặc vị trí xã hội của mình.

Vì vậy, nhiệm vụ của báo chí cần phải phổ biến hóa được nội dung của Nghị quyết đến mọi người dân; tích cực thông tin, đăng bài với các nội dung cụ thể, thiết thực, chính xác để làm rõ những thuận lợi, khó khăn của TP (về thể chế chính sách, về những vấn đề tồn đọng trong bộ máy hành chính, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực…) trong quá trình triển khai Nghị quyết. Đồng thời đánh giá, dự báo được những hệ lụy (như các lực lượng thù địch tuyên truyền, bóp méo tinh thần của Nghị quyết, gây kích động, chia rẽ trong nội bộ Đảng, trong quần chúng Nhân dân,…) để Nhân dân tỉnh táo, bình tĩnh trước những luận điệu sai trái, những tác động tiêu cực từ bên ngoài.

Bên cạnh đó, báo chí cần làm rõ trách nhiệm, vai trò của các cơ quan đoàn thể, sở ngành trong thực hiện Nghị quyết để người dân có thể nhận diện đánh giá, tham gia cho phù hợp hoặc liên hệ làm việc thuận lợi hơn. Đưa ra các mô hình tiêu biểu đã được thực hiện trên thế giới, phân tích, đánh giá, rút ra bài học kinh nghiệm cho TPHCM. Truyền tải, thông tin kịp thời các chủ trương, chính sách, nghị định, thông tư, kết luận của Đảng, Nhà nước, TP liên quan đến Nghị quyết 54 để mọi người dân hiểu và thực hiện…

Để công tác giám sát, phản biện xã hội của báo chí đạt hiệu quả, một số giải pháp cần thực hiện là phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan ban ngành với báo chí trong tiếp cận và chia sẻ thông tin. Việc tuyên truyền rộng rãi, toàn diện những nội dung và các vấn đề liên quan đến Nghị quyết 54 là rất quan trọng. Trong đó, báo chí - xuất bản đóng vai trò quan trọng, là phương tiện hữu hiệu đưa Nghị quyết của Trung ương và TP đến với người dân; phản ánh thực tiễn khi Nghị quyết đi vào cuộc sống, hướng dẫn dư luận, lắng nghe ý kiến phản hồi, lan tỏa những điển hình, sáng tạo trong việc triển khai thực hiện cơ chế đặc thù…

Các cơ quan báo chí, xuất bản tiếp tục đồng hành cùng lãnh đạo TP trong việc nắm bắt nhanh, chính xác nhất mọi thông tin về các mặt đời sống xã hội của TP; kịp thời có những góp ý, hiến kế để việc triển khai thực hiện Nghị quyết đạt hiệu quả. Bên cạnh đó, TP sẽ tạo mọi điều kiện để các cơ quan báo chí, xuất bản thực hiện nhiệm vụ của mình một cách thuận lợi.

Một giải pháp quan trọng là cần có cơ chế cụ thể, rõ ràng để Nhân dân bày tỏ thẳng thắn ý kiến và phản biện đối với dự thảo, dự kiến, dự án, những quyết định lớn của Đảng, Nhà nước liên quan đến Nghị quyết 54. Vì vậy, cần tuyên truyền sâu rộng để toàn xã hội hiểu rõ hơn về việc thực hiện tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội để góp phần cùng báo chí thực hiện tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội.

Ngoài ra, cần hoàn thiện cơ chế pháp lý bảo đảm cho hoạt động trong giám sát, phản biện xã hội của báo chí. Phản biện xã hội của báo chí vừa là hoạt động mang tính xã hội, vừa là hoạt động mang tính khoa học, ràng buộc quyền và trách nhiệm của các chủ thể trong quá trình phản biện.

Tuy nhiên, phản biện của báo chí cũng cần phải chuẩn mực, có tinh thần xây dựng, giải thích thỏa đáng, có lý có tình. Chuẩn mực trong việc đưa ra những thông tin chính xác, chuẩn mực trong phân tích, phản biện để thông tin báo chí thật sự là nguồn tin cậy, có tính định hướng đối với xã hội.

Báo chí làm tốt vai trò phản biện xã hội chính là nhân tố quan trọng góp phần thực hiện thành công các chủ trương đường lối của Đảng, Nhà nước và TPHCM nói chung và trong việc đưa Nghị quyết 54 của Quốc hội vào thực tiễn và đạt được kết quả cao.

TS Lê Thị Bình - Học viện Chính trị khu vực II

Ý kiến bạn đọc

refresh
 

Tổng lượt bình luận

Tin khác

Thông báo