Thứ Sáu, ngày 20 tháng 9 năm 2019

Cần hoàn thiện cơ chế định giá đất đảm bảo minh bạch, phù hợp với giá thị trường

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh

(Thanhuytphcm.vn) - Sáng 27/5, Quốc hội đã thảo luận ở hội trường về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị từ khi Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực đến hết năm 2018. Đây là nội dung quan trọng nên Quốc hội sẽ dành trọn ngày để thảo luận.

Lãng phí đất đai vì để hoang hóa

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh trình bày báo cáo của Đoàn giám sát của Quốc hội về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị từ khi Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực đến hết năm 2018 cho biết, tổng diện tích đất đô thị (chỉ tính các phường, thị trấn và các đô thị mới) là 1,4 triệu ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp chiếm 59,8%, diện tích đất phi nông nghiệp chiếm 37,25% (gồm đất ở 152.000ha; đất chuyên dùng 281.000ha; đất cơ sở tôn giáo 2.900ha; đất cơ sở tín ngưỡng 1.070ha; đất nghĩa trang, nghĩa địa, nhà tang lễ, nhà hỏa táng 11.800ha,…). Diện tích đất khu vực đô thị tăng khá nhanh trong những năm qua tăng chủ yếu là các loại đất ở đô thị (tăng 21.000 ha), đất xây dựng kết cấu hạ tầng (tăng 34.000ha).

Tuy nhiên, việc sử dụng đất tại đô thị còn một số hạn chế, bất cập, như cơ cấu sử dụng đất chưa hợp lý, tỷ lệ đất dành cho phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng thấp (chiếm hơn 11% diện tích đất đô thị) so với yêu cầu phát triển đô thị. Đặc biệt tại một số đô thị lớn như Hà Nội, TPHCM xảy ra tình trạng thiếu đất cho phát triển các công trình phúc lợi công cộng như giáo dục, y tế, vui chơi giải trí, giao thông tĩnh. Trong khi nhiều công trình, dự án được giao đất đã nhiều năm nhưng không sử dụng hoặc chậm tiến độ xây dựng, gây lãng phí đất đai.

Báo cáo cũng nêu, trong thực tế, một số dự án đầu tư có sử dụng đất đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất nhưng không đưa đất vào sử dụng hoặc chậm tiến độ sử dụng gây nên tình trạng lãng phí, đất đai để hoang hóa. Việc rà soát, phê duyệt phương án và xác định giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước ở một số nơi chưa đảm bảo công khai minh bạch, đã làm thất thu cho ngân sách nhà nước. Trong thời gian vừa qua, một số dự án đầu tư theo hình thức xây dựng - chuyển giao (dự án BT), việc xác định giá trị công trình BT và giá trị quyền sử dụng đất để thanh toán chưa phù hợp đã dẫn tới tình trạng thanh toán quỹ đất đã vượt quá giá trị công trình BT gây thất thoát cho ngân sách nhà nước. Chưa có chính sách hữu hiệu để hạn chế, xử lý tình trạng đầu cơ đất đai, ở một số nơi có hiện tượng đẩy giá đất tăng đột biến trong thời gian ngắn đã ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, gây khó khăn trong công tác quản lý và điều hành kinh tế vĩ mô.

Kiến nghị đánh thuế cao với người chậm đưa đất vào sử dụng

Qua giám sát, Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị tiếp tục hoàn thiện thể chế hóa chủ trương, chính sách về thuế sử dụng đất theo hướng người sử dụng nhiều diện tích đất, nhiều nhà ở, đất bỏ hoang, đất đã giao, đã cho thuê nhưng chậm đưa vào sử dụng thì phải chịu mức thuế cao hơn. Trong thời gian chưa sửa kịp thời Luật Đất đai và pháp luật khác có liên quan, đề nghị Quốc hội ban hành Nghị quyết thí điểm để xử lý một số nội dung liên quan đến quản lý đất đai, quy hoạch đô thị như: tập trung, tích tụ đất đai phục vụ sản xuất nông nghiệp tập trung, quy mô lớn; định giá đất theo mô hình vùng giá trị; ban hành Nghị quyết về cơ chế quản lý, sử dụng đất quốc phòng vào hoạt động sản xuất, xây dựng kinh tế quốc phòng của Quân đội để đáp ứng yêu cầu quản lý, sử dụng giải quyết những khó khăn, bất cập hiện nay.

Phiên họp Quốc hội ngày 27/5 Phiên họp Quốc hội ngày 27/5

Đoàn giám sát kiến nghị Chính phủ cần hoàn thiện cơ chế định giá đất đảm bảo minh bạch, phù hợp với giá thị trường, quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan. Xây dựng cơ chế, lộ trình thực hiện cho thuê đất chủ yếu theo hình thức trả tiền hàng năm, phù hợp với tình hình, tính chất, mục đích sử dụng đất, bảo đảm nguồn thu ổn định, tránh thất thoát cho ngân sách nhà nước. Nghiên cứu xây dựng chính sách thuế theo nguyên tắc người sử dụng nhiều diện tích đất, nhiều nhà ở, đất bỏ hoang, đất đã giao, đã cho thuê nhưng chậm đưa vào sử dụng thì phải chịu mức thuế cao hơn vào thời điểm thích hợp. Kiên quyết thu hồi đối với những diện tích đất dôi dư của các tổ chức nhà nước, đơn vị sự nghiệp trong quá trình rà soát, sắp xếp tài sản công, nhất là các vị trí có khả năng sinh lợi để đấu giá ngăn ngừa thất thoát tài sản, vốn nhà nước…

Hầu hết các ý kiến đại biểu Quốc hội đồng tình với báo cáo giám sát. Thảo luận về báo cáo, ĐB Lý Tiết Hạnh (Bình Định) xót xa vì nhiều dự án treo, chiếm dụng đất…, vừa gây lãng phí cả vô hình, hữu hình, mà quan trọng hơn là mất đi những cơ hội đầu tư phát triển rất đáng tiếc. “Nguồn lực về đất đô thị vẫn chưa thực sự được đánh giá đúng mức, chưa được khai thác và phát huy đầy đủ và bền vững để trở thành nguồn nội lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Ở nhiều nơi vẫn còn một quỹ đất hoặc sử dụng không hiệu quả, chậm đưa đất vào sử dụng, khai thác, hoặc để hoang hoá, sử dụng sai mục đích”, ĐB Lý Tiết Hạnh chỉ ra. Hiện nay giữa Luật đất đai và một số luật chuyên ngành, trong đó có Luật đấu giá tài sản đang có nhiều điểm chưa đồng bộ, bất cập (ví dụ như giữa đấu giá và đấu thầu…), do đó, đại biểu kiến nghị cần nhanh chóng sửa đổi các quy định pháp luật cho đồng bộ, phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

ĐB Nguyễn Trường Giang ĐB Nguyễn Trường Giang

ĐB Nguyễn Trường Giang (Đắk Nông) cũng cho rằng, chính sách tài chính về đất đai tạo ra nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước. Theo kết quả tổng hợp số liệu của 57 địa phương cho thấy giai đoạn 2014 - 2018 tổng ngân sách nhà nước thu được trên 372.000 tỷ đồng. Đây là nguồn lực quan trọng trong giai đoạn tích lũy vốn ban đầu cho sự nghiệp phát triển đất nước. “Giá đất, định giá đất là khâu cơ bản để xây dựng hệ thống tài chính đất đai lành mạnh. Tuy nhiên, qua giám sát cho thấy nguồn thu từ đất bị thất thoát, gây thất thu cho ngân sách nhà nước và có nhiều điểm bất hợp lý. Ngoài những nguyên nhân mà báo cáo giám sát đã chỉ ra, thì từ nguyên nhân các quy định liên quan đến việc định giá đất, định giá đất cụ thể khi đưa vào thị trường còn nhiều bất cập do phương pháp xác định giá đất, việc định giá đất chưa đúng với giá trị thật, không phù hợp với thị trường nên gây ra hệ lụy Nhà nước cùng với người dân có đất bị thu hồi bị thiệt, khiếu nại của người dân có đất bị thu hồi”, ĐB Nguyễn Trường Giang phân tích. Ông cho rằng, hiện nay chúng ta đang quản lý giá đất theo khung giá đất của Chính phủ và Bảng giá đất của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh - là mức giá áp dụng để tính thuế, phí về đất đai. Nhưng có thể thấy là thấp hơn giá trị thật rất nhiều, dẫn đến thất thu nguồn thu của ngân sách nhà nước.

Nhiều ý kiến cho rằng, việc thẩm định giá đất do Hội đồng thẩm định giá đất, Chủ tịch Hội đồng là Chủ tịch UBND cấp tỉnh, khó mà có thể bảo đảm khách quan. Vì thế, việc đề xuất giá đất phải do tổ chức cung cấp dịch vụ giá đất độc lập thực hiện, bao gồm cả việc theo dõi, cập nhật biến động giá đất trên thị trường, công tác xây dựng cơ sở dữ liệu về giá đất, cơ chế giám sát các cơ quan quản lý, cơ quan định giá… Những điều này cần phải sửa Luật đất đai 2013 cũng như có nội dung liên quan đến các văn bản dưới luật cần được khẩn trương sửa đổi bổ sung.

Trung Kiên

Ý kiến bạn đọc

refresh
 

Tổng lượt bình luận

Tin khác

Thông báo